Bozar en Rock Werchter gaan volgende zomer samenwerken. Op hun uitnodiging zullen popmusici die ook beeldende kunstenaar zijn tentoonstellen tijdens "It's not only rock-'n-roll". Zo krijgt men in Brussel grote namen uit de popwereld te zien en te horen onder de noemer "33 jaar Rock Werchter". De Franse curator Jerôme Sans, die zelf actief is in een band, stelde de lijst met namen samen, waarop ondermeer Ron Wood, David Bowie en Björk prijken. Zowel Herman Schueremans, festivalorganisator, als Johan Van Steenkiste, directeur tentoonstellingen bij Bozar, gaan er van uit dat het publiek de link tussen beeldende kunst en muziek, in de vorm van de expositie én de bijhorende performances en unplugged concerten, zal appreciëren.

Aus Greidanus, artistiek leider van De Appel, regisseur en acteur heeft tijdens de repetities van de 9 uur durende theatermarathon "Odysseus" die hij speelt met zijn toneelgroep, ook beeldende kunst voortgebracht. Vanaf 1 februari van volgend jaar is het resultaat van zijn creativiteit te bewonderen in de foyer van het eigen Appel-theater in Scheveningen. Aan de basis van de tentoonstelling ligt een serie Helena's, "in klassieke houding geportretteerd; soms schuldig of vermoeid, dan weer voldaan of geïrriteerd" dixit de kunstenaar. Info: www.toneelgroepdeappel.nl

Nog tot en met 3 februari loopt in het Gemeentemuseum Den Haag de eerste museale solotentoonstelling van Aaron van Erp (°1978). Deze jonge kunstenaar blijkt een rijzende ster aan het internationale kunstfirmament. Reeds vorig jaar vestigde de Vlaamse kunstpaus Jan Hoet in het nieuwe Marta Herford Museum in Duitsland prominent de aandacht op zijn werk tijdens de internationale groepsexpo 'Sieben auf einen Streich'. Van Erp was ook een van de drie Nederlandse deelnemers aan de tentoonstelling "Schilderkunst Nederland - Deutschland Malerei" in het GEM Den Haag en zijn werk maakt deel uit van diverse verzamelingen, waaronder de toonaangevende Saatchi-collectie. Info: www.gemeentemuseum.nl

Nadat een zo belangrijk manuscript als dat van Gruuthuuse in Nederland terechtkwam doordat het gekocht werd door de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag, dreigt nu ook een ander middeleeuws patrimoniumstuk uit Vlaanderen te verdwijnen: het Antifonarium Tsgrooten. Volgens de website van Knack zou geen enkele Belgische culturele instelling bereid zijn dit manuscript, dat door de adellijke familie de Mérode wordt aangeboden - aan te kopen. Het Antifonarium Tsgrooten is van de hand van Franciscus van Weert en werd rond 1500 gemaakt op vraag van Antonius Tsgrooten (1460-1530), abt van de abdij van Tongerloo. Het dossier ligt al een tijdje bij de diensten van Bert Anciaux (cfr. ill.), maar tot nog toe kwam er geen reactie. De vraagprjs is 400.000 euro, bedrag dat zeker minstens verdubbeld kan worden als men het kunstwerk aanbiedt in Londen of New York.

In het de Salle Saint-Jean van het Parijse stadhuis loopt tot en met 31 maart een tentoonselling naar aanleiding van het 100-jarig bestaan van de autochroomplaat die werd uitgevonden door de gebroeders Lumière. De expositie kreeg als titel "Paris en Couleurs" en toont een opmerkelijke geheel dat romantiek en nostalgie verenigt en waarbij grote namen uit de kunstwereld de Franse hoofdstad in kleur hebben vastgelegd. Fotografen als Léon Gimpel, Robert Doisneau, Ernst Haas, Peter Cornelius, Erwin Wurm speelden hierbij een grote rol. Paris en Couleurs zet ook de reclame en modefotografie in de picture, met modetijdschriften en de haute couture als blikvangers. Locatie: Salle Saint-Jean, 5 Rue Lobau, Parijs.

In zaal 2 van het Nederlands Architectuurinstituut (NAi) loopt nog tot en met 18 februari 2008 een wandtentoonstelling over de grachtengordel van Amsterdam met als titel "Verheerlijking van de Gouden Eeuw". Deze alom geroemde grachtengordel, bezocht door miljoenen toeristen en kandidaat voor een plaats op de Werelderfgoedlijst is - althans een deel ervan -niet het gekoesterde overblijfsel uit de Gouden Eeuw maar een kunstige geconstrueerd stilleven dat werd gecreëerd door architect A.A. Kok en zijn zoon IJsbrand, begin 20e eeuw. Het NAi exposeert nu een kleine selectie van de gigantische verzameling foto's die ervan bestaat en die zowel een beeld geven van voor als na de restauratie van de grachtengordel.

De Amerikaanse kunstenaar Jeff Koons (°1955, York, Pennsylvania) stelt volgende zomer tentoon in Versailles. Toen dat bekend werd, ontstond er in Frankrijk toch enige commotie. De voorzitter van het Paleis van Versailles, de Franse oud-minister van Cultuur Jean-Jacques Aillagon verdedigt echter zijn beslissing met hand en tand. Volgens hem is het paleis een voorbeeld van barokstijl en is de barokke kunst de zeventiende- en achtiende-eeuwse versie van wat wij nu als popart bestempelen. En hij verwijst tegelijk fijntjes naar het schilderij van Anselm Kiefer dat door het Louvre, ook zo'n eerbiedwaardige instelling, werd aangekocht.

Egypte is blijkbaar op zoek naar extra-inkomsten om zijn archeologisch patrimonium te kunnen blijven onderhouden. De Arabische republiek in het noorden van Afrika wil een wettelijk copyright invoeren op piramides en andere oudheidkundige monumenten. Zo zouden er belastingen kunnen geheven worden op de reproducties van deze eigendommen. Enkel Egyptenaren zelf zouden dan legitieme reproductierechten kunnen doen gelden. Binnen afzienbare tijd zou het wetsvoorwerp in het parlement worden besproken. Als het ooit tot een wet komt zou die over een internationale geldigheid beschikken, aldus het hoofd van de Egyptische Hoge Raad van Oudheden, Zahi Hawass.

De Codex Atlanticus, een befaamd werk van Leonardo Da Vinci, is beschadigd door schimmel. De codex die de grootste collectie tekeningen en geschriften bevat die door de Renaissance-meester werden gemaakt, bevindt zich in erbarmelijke toestand door een tekort aan restauratiefondsen. Er zouden al zo'n 1.200 pagina's zijn aangetast. De twaalf delen van de codex bevinden zich in de Ambrosiaanse Bibliotheek in Milaan. Het onheil werd ontdekt door Carmen Bambach, een Amerikaanse wetenschapper die verbonden is aan het Metropolitan Museum in New York. Nadat alarm was geslagen werden restaurateurs van het Opificio delle Pietre Dure in Florence opgevorderd, die zich op eigen kosten naar Milaan spoedden en zullen proberen de schade zoveel mogelijk te beperken.

Het jaar 2009 wordt door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties uitgeroepen tot Jaar van de Astronomie. De wereldwijde viering van de sterrenkunde en haar bijdrage aan de samenleving én cultuur wordt georganiseerd ter gelegenheid van de 400ste verjaardag van het in gebruik nemen van de eerste astronomische telescoop door Galileo Galilei. Wereldwijd hebben tot nog toe meer dan 90 landen en 14 organisaties zich aangemeld om samen het Internationale VN-Jaar van de Sterrenkunde 2009 tot een succes te maken. Professionele astronomen, samen met amateursterrenkundigen, sterrenwachten, science centers, kunstenaars en musea, zijn reeds volop bezig met de voorbereidingen voor IYA2009.

Nog tot en met 9 maart van volgend jaar heeft in het Rijksmuseum Twenthe in Enschede, in het zuid-oosten van de Nederlandse provincie Overijssel, een tentoonstelling plaats met werk van Emo Verkerk. Deze schilder werd begin de jaren tachtig van vorige eeuw bekend door de portretten die hij maakte van schrijvers, musici en beeldend kunstenaars die hij bewonderde. Het resultaat waren beschilderde stukken doek, papier of karton die hij vervolgens doorsneed, vouwde en knipte tot hij ze, weer aan elkaar geplakt, aan de muur hing als maskers. Nadien ging hij op zoek naar nieuwe werkwijzen en begon hij via traditionele, rechthoekige doeken en met behulp van een schaar sculpturen te maken die hij ooit onderdelen van een allegorisch dagboek noemde. Info: www.rijksmuseumtwenthe.nl

Nog tot en met 11 mei van volgend jaar loopt in het Rijksmuseum van Oudheden in de universiteitsstad Leiden een overzichtstentoonstelling van vierhonderd jaar Nederlands archeologisch werk in Egypte. De expositie "Hakken in het zand" schetst de drijfveren, werkwijzen en ontdekkingen van Nederlanders die in de woestijn op zoek gingen naar de cultuurschatten van het Oude Egypte. De expositie toont via een tijdlijn vier eeuwen Nederlands archeologisch onderzoek. Persoonlijke notities, dagboekfragmenten, tekeningen, aquarellen, foto's, geluid- en filmfragmenten van de bij die wetenschappelijke avonturen betrokken personen én meer dan 300 getoonde voorwerpen werden er samengebracht. Info: www.rmo.nl

In de Oostendse Venetiaanse Gaanderijen loopt nog tot en met 6 januari eerstkomend een tentoonstelling van kunstenaar Rik Delrue (°1963, Kortrijk). Zijn nieuwste project Piggy Boards draait rond het fenomeen "sparen". Hiervoor interviewde hij niet alleen mensen in gevangenissen, asielcentra en psychiatrische instellingen maar ook gewone passanten op straat. Er is ook een publicatie te koop waarin de bezoeker onder andere via de interviews van journaliste Eline Delrue meer te weten komt over hoe mensen over sparen denken. Rik Delrue werd geselecteerd om deel te nemen aan het symposium Porselain in Another Way in Polen; hij hield er de installatie Intellectual Gnomes aan over, waarvan op deze expostie ook een aantal voorbeelden te bewonderen zijn. Info: cultuur.oostende.be

Van 26 januari tot en met 16 maart eerstkomend loopt in het Stedelijk Museum voor Actuele Kunst in Gent een tentoonstelling met een unieke verzameling kunstenaarshanden onder de titel 'The Hands of Art'. George Wittenborn (1905-1974), een New Yorkse kunstboekhandelaar en uitgever, verzamelde tussen 1944 tot 1974 tekeningen, afdrukken, collages en foto’s van de handen van kunstenaars. Deze verzameling werd nu aangevuld met materiaal van nog levende kunstenaars. Dat resulteerde in een unieke collectie van zo'n 300 handen van o.a. Alechinsky, Baldessari, Louise Bourgeois, Chagall, Raoul Dekeyser, Duchamp, Jan Fabre, Panamarenko, Raveel, Luc Tuymans en Andy Warhol. Uitgeverij Ludion brengt bij deze gelegenheid een 600 pagina's tellend, prachtig boek op de markt onder de titel "Artists' Hands". Info: www.smak.be, www.ludion.be, www.artistshandsproject.be

Richard Rogers + Architects is de titel van een retrospectieve tentoonstelling in het Parijse Centre Pompidou van de 74-jarige architect Richard Rogers, of beter gezegd Lord Rogers of Riverside, een titel die hij slechts zelden gebruikt. Richard Rogers (Firenze, 1933) is een Brits architect. Hij studeerde aan de prestigieuze Architectural Association School of Architecture in Londen en werkte daarna zijn studies af aan de Universteit van Yale (1962). Enkele van zijn bekendste werken zijn het Centre Pompidou in Parijs (met Renzo Piano), het Europees Hof voor de Mensenrechten in Straatsburg, de Millennium Dome in Londen en het nieuwe Antwerpse justitiepaleis, ook wel vlinderpaleis genoemd. De huidige tentoonstelling gaat na Parijs naar het Design Museum in Londen in april van volgend jaar. Info: www.centrepompidou.fr

In het Quirinale, het presidentieel paleis in Rome, loopt nog tot en met 2 maart de tentoonstelling "Nostoi: capolavori ritrovati". Het Griekse woord nostoi is het meervoud van nostos, wat 'thuiskomst' betekent. De expositie - door de regering een kerstgeschenk genoemd - toont zo'n 69 herwonnen artefacten die afkomstig zijn uit een vijftal Amerikaanse musea, waaronder het J. Paul Getty Museum in Los Angeles, het Museum of Fine Arts in Boston en het New Yorkse Metropolitan Museum of Art. De teruggave van al dit historisch goed was een samenspel van diplomatie, juridische dreiging en morele druk via internationale media. Info: www.quirinale.it

Nog tot en met 20 januari 2008 heeft in het Gemeentemuseum van Den Haag en tentoonstelling waarop een unieke collectie Venetiaans glas te bewonderen valt. Het museum bezit een bijzondere collectie van dit kostbare glas met objecten uit uiteenlopende periodes. Het grootste deel van deze verzameling is afkomstig uit een legaat van Pim Mulier uit 1954. Deze collectiepresentatie toont enkele topstukken die een overzicht geven van de ontwikkeling van dit fraaie, fragiele product dat de Venetianen aan de rest van de wereld leerden kennen. Info: www.gemeentemuseum.nl

De multidisciplinaire installatie "Ice Cube", eerder onder de noemer Point Zero tentoongesteld in Brusel Centraal, staat nog tot en met 6 januari in De Panne. De interactieve muziekkubus van Chris Christoffels en José Roland geeft de bezoeker de kans om via projectiewanden de kubus binnen te wandelen en er meteen zijn of haar eigen wereld van muziek, ritme en dans te creëren. Volgens de kunstenaars "zorgen klankvisioenen van vroeger en van u ervoor dat deze Ice Cube aan de Noordzee een eigen plaats inneemt in de interactieve kunstuitdrukking". Locatie: Plopsaland, De Panne. Info: www.artonaut.be

De Amerikaanse beeldhouwster Joe Ann Cousino is op 82-jarige leeftijd overleden in Ottawa Hills, een plaatsje in de staat Ohio waar ze werd geboren. Zij was betrokken bij de stichting van de Toledo Potters' Guild, waar ze later voorzitster van werd. Cousino maakte niet alleen sculpturen maar hield zich tevens bezig met binnenhuisinrichting en modedesign, ontwierp juwelen, maakte keramiek en schilderde. Ze was ook enorm geïnteresseerd in architectuur. Tot voor kort gaf zij nog steeds privélessen bij haar thuis en doceerde ze aan het Toledo Museum of Art. Vooral haar beeldhouwwerken zijn verspreid over de ganse wereld, van Mexico tot Egypte.

In het radioprogramma van Nederland 1 Met het oog op Morgen heeft Karina, de weduwe van Jan Wolkers, gezegd dat haar overleden man mogelijk een eigen "soort" museum zou krijgen. In elk geval zullen Wolkers' schilderijencollectie alsmede zijn archief van literaire werken en correspondentie op die plaats worden bewaard. En dat zou Leiden of omgeving kunnen zijn, aldus nog de weduwe. Schrijver, schilder en beeldhouwer Jan Wolkers overleed op 19 oktober laatstleden op 81-jarige leeftijd.

Nog tot en met 3 februari 2008 loopt in Luik een tentoonstelling als huldeblijk aan de driehonderd jaar geleden overleden Jean Del Cour (1631-1707), een van de grootste Europese barokbeeldhouwers. Hij was een leerling van de Italiaanse meester Gian Lorenzo Bernini en werd onder andere bekend als de maker van 'La Vierge de Vinâve d'Ile' en de 'Trois Grâces surmontant le Perron liégois'. Ook het in carraramarmer vervaardigde altaar van de Virga-Jessebasiliek in Hasselt is van zijn hand. De tentoonstelling omvat niet minder dan 130 meesterwerken. Info: www.expodelcour.be

Volgend jaaar heeft in de Berlijnse Martin-Gropius-Bau van 14 maart tot en met 1 juni een retrospectieve tentoonstelling plaats met werk van Dani Karavan. Het is de eerste overzichtsexpositie van deze Israëlische beeldhouwer, lichtkunstenaar en -architect op Duitse bodem en wordt georganiseerd door de Berliner Festspiele in samenwerking met de Staatliche Museen zu Berlin – Nationalgalerie. Momenteel is de tentoonstelling te zien in het Tel Aviv Museum of Art. De 74-jarige Karavan vertegenwoordigde ooit op de Biënnale van Venetië in 1976, Israël met zijn Jerusalem City of Peace-sculptuur. Ook het memoriaal voor de Duits-Joodse schrijver Walter Benjamin in het Spaanse Portbou is van zijn hand. In 1977 kreeg Karavan de Israel Prize en in 1998 werd hij met vier collega's onderscheiden met de jaarlijkse Japanse Praemium Imperiale art prize.

Nog tot en met 20 januari eerstkomend zijn in het Deutsche Guggenheim in Berlijn vier grote foto's te zien van Jeff Wall; het zijn recente creaties in zwart/wit. De Canadese kunstenaar Jeff Wall (°1946, Vancouver) ving zijn carrière aan als conceptueel kunstenaar, studeerde kunstgeschiedenis en begon te fotograferen. Volgens Wall is langzaamaan het oog van de camera in de plaats gekomen van het oog van de schilder. Hij zorgt er echter wel voor dat het schilderkunstig beeld in zijn foto's blijft bestaan. En de rest is studiowerk. In Nederland hebben het museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam en De Pont stichting in Tilburg een aantal belangrijke werken van Jeff Wall in hun bezit. Info: www.deutsche-guggenheim-berlin.de

In het de lente van volgend jaar organiseert het Gemeentemuseum van Den Haag een tentoonstelling met werk van de - eeneiige - schilderstweeling Oyens. David (1842-1902) en Pieter (1842-1894) werden beiden geboren in Amsterdam en stierven in Brussel. Beiden studeerden bij Veldhuizen in Amsterdam en J.F. Portaels (1818-1895) in Brussel. De eerste schilderde voornamelijk figuren, portretten, interieurs en stillevens. Pieter Oyens maakte vooral genreschilderijen. Hij werkte iets trager dan zijn broer maar was accurater. Onder andere in de collectie van het Rotterdamse Museum Boijmans Van Beuningen en van het Dordrechts Museum bevinden zich werken van de kunstenaarstweeling. Info: www.gemeentemuseum.nl

De Amerikaanse abstract symbolistische schilder Michael Tetherow is in Denver overleden op 85-jarige leeftijd. Tetherow werd geboren in Tacoma, (Washington). Hij studeerde aan de Puget Sound University en aan het Otis Art Institute in Los Angeles. Later haalde hij ook een diploma aan het San Francisco Art Institute. Zijn eerste tenoonstelling had plaats in de Bykert Gallery in New York in 1974. In 1978 stelde hij tentoon in de Robert Miller Gallery. Bij Jason McCoy was zijn werk 9 keer te gast vanaf 1984. Het Dallas Museum of Art, de New York Public Library, het Brooklyn Museum en het Whitney Museum of American Art zijn enkele van de musea die werk van Tetherow in hun bezit hebben.