Nog tot en met 27 januari loopt in het Museum van Elsene de tentoonstelling 'Ontmoetingen 1997-2007: Foto's van Géraldine Langlois'. De Brusselse fotografe Géraldine Langlois (1966) wordt aangetrokken door ‘menselijke landschappen’. Haar zwart-witfoto’s zijn warme portretten van mensen van vlees en bloed in hun cultuureigen omgeving. Zij slaagt erin een natuurlijke band op te bouwen met de mensen die ze tegenkomt. Haar beelden treffen de kijker door hun tijdeloosheid en eerlijkheid. Locatie: Museum van Elsene, Jean Van Volsemstraat, 71 - 1050 Brussel. Info: Tel. 02.515.64.21

Vanaf begin maart wordt door het Tilburgse museum voor hedendaagse kunst De Pont het vierdelige werk Hermes Trismegistos van de Duitse kunstschilder en fotograaf Sigmar Polke voor ruim een jaar uitgeleend aan Museum Ludwig in Keulen, dat in ruil daarvoor de beroemde 48 Portraits van de eveneens Duitse kunstschilder Gerhard Richter aan De Pont in bruikleen geeft. Deze indrukwekkende reeks was in 1972 voor het eerst te zien in het Duitse paviljoen op de Biënnale van Venetië.

Tijdens de periode dat in het Ashmolean Museum renovatiewerken worden uitgevoerd krijgt Tate Britain een collectie van Pre-Raphaëlieten in bruikleen ter gelegenheid van de tentoonstelling over Millais. John Everett Millais (Southampton, 1829 - Londen, 1896) was een Britse schilder en tekenaar. Hij was één van de oprichters van de kunstenaarsvereniging Pre-Raphaelite Brotherhood. Bekend is zijn schilderij Ophelia uit 1852, geïnspireerd op het personage Ophelia uit Shakespeare's Hamlet. Info: www.ashmolean.org

Onder de zeventien internationaal bedreigde culturele werelderfgoedstukken bevindt zich ook het Engelse megalitische monument Stonehenge, een stenenformatie uit de Jonge Steentijd en de Bronstijd. De site is gelegen dichtbij het dorpje Amesbury in de Engelse graafschap Wiltshire, ongeveer 13 kilometer ten noordwesten van Salisbury op de Salisbury Plains. Om het beroemde bouwwerk van de pollutie-dreiging te redden heeft de Britse regering reeds verschillende keren reddingsplannen voorgesteld maar die werden telkens door archeologische groepen tegengehouden, met het gekende resultaat.

Nog tot en met 13 januari eerstkomend toont Stichting Victor VI in het Utrechts Centraal Museum 'De rijke man en de arme Lazarus', een schilderij uit 1625 van Hendrick ter Brugghen. Het is de laatste in een serie van zes kleine exposities waarin steeds één of meer schilderijen uit de collectie oude schilderkunst centraal staan. Hendrick ter Brugghen (1588-1629) introduceerde als eerste schilder, na een reis naar Italië, de schilderstijl van Caravaggio. Het schilderij dat in ‘Stichting Victor VI’ wordt gepresenteerd is geschilderd in de periode dat Ter Brugghen in Utrecht werkte. Het is het eerste en enige caravaggistische schilderij dat de Bijbelse parabel van de rijke man en de arme Lazarus voorstelt. Info: www.centraalmuseum.nl

In het Domein van Chamarande, een gemeente in het Franse departement Essonne (regio Île-de-France), loopt nog tot en met 2 februari eerstkomend de tentoonstelling 'Philippe Ramette'. Ramette, geboren in 1961 in Auxerre is beeldend kunstenaar; hij woont en werkt in Parijs. De laatste jaren legt hij zich toe op twee uitingen in zijn kunstwereld: enerzijds maakt hij installaties en sculpturen en anderzijds is hij in de weer als inspiratievolle surrealist die zich in een zwart kostuum probeert zich te laten vergroeien met de natuur en dat op foto vastlegt. Info: www.chamarande.essonne.fr.

Van 22 januari tot en met 20 april eerstkomend loopt in het Bonnefantenmuseum in Maastricht de tentoonstelling 'The Sum' waarop hot-pot kunst te zien is van de Deense schilder Tal R (Tal Rosenzweig) die geboren werd in 1967 in Tel Aviv). Zijn naïeve schilderkunst is ontwapenend en suggereert de onbevangen houding en ‘simpele’ belevingswereld die we kennen van kinderen en autodidacten, amateurs en andere zogeheten outsiders. In The Sum koos Tal R, om zichzelf uit te dagen, slechts zeven kleuren als basis voor een reeks van 18 doeken (2004 - 2007) van gelijke afmetingen. De tentoonstelling biedt daarnaast een volledig overzicht van zijn grafisch werk uit de periode 1996 -2007 en zeven vitrines met materiaal uit zijn atelier. The Sum reist na het Bonnefantenmuseum door naar Camden Arts Centre in Londen.

Nog tot en met mei 2008 toert het Kunstwerkstation in 19 West-Vlaamse cultuurhuizen. In de cultuurhuizen wordt ze pas een écht werkstation: een unieke reeks van workshops speciaal uitgedacht voor de laatste graad van het lager onderwijs en de eerste graad van het secundair onderwijs omkadert de tentoonstelling. Tijdens een avontuurlijke rondleiding worden de deelnemers ondergedompeld in een bad van jonge hedendaagse Vlaamse Kunst waarna ze zelf kunst creëren. Tijdens deze kunstreis worden ze professioneel begeleid door de kunstenaars zelf. Ze komen alles over de kunstenaar en zijn werk te weten, kunnen uitgebreid vragen stellen en mogen samen met hem of haar even gluren in zijn/haar wereld en er zelf aan deelnemen en produceren. Meer info: mietje.willems@west-vlaanderen.be – T 050 40 34 47 - www.west-vlaanderen.be/cultuur

Nog tot en met 13 januari is in het Musée d'Art et d'Histoire in Genève de tentoonstelling 'Entre politique et dévotion: Philippe de Champaigne, 1602-74' te zien. Het gaat hier om een samenwerking tussen het Geneefse museum, het Palais des Beaux-Arts in Rijsel en het Réunion des musées nationaux in Parijs. Philippe de Champaigne (Brussel, 1602 - Parijs, 1674) was een barokschilder uit de Franse school. Hij werd geboren in Brussel, maar verhuisde naar Parijs waar hij een tijdje samen met anderen aan het Palais du Luxembourg werkte. Zijn vroeg oeuvre zou onder invloed van Rubens zijn geschilderd. Later hielp hij mee de Académie royale de peinture et de sculpture op te richten onder Lodewijk XIV. Naast zijn faam als portretschilder, heeft hij ook een groot religieus oeuvre nagelaten. Hij wordt gezien als één van de vaders van de Franse schilderkunst, het zogenaamde Academisme.

Van 24 mei tot en met 21 september van dit jaar organiseert het Nederlands Architectuur Instituut in Rotterdam de tentoostelling 'Olympische Odyssee'. Een oefening om er achter te komen hoe Nederland er in 2028 uit zou zien als hier de Olympische Spelen worden gehouden. Het initiatief is een samenwerking tussen de Rotterdamse Academie van Bouwkunst, het Berlage Instituut, Winy Maas en NOC*NSF. Er worden ook diverse activiteiten georganiseerd in dit verband die met architectuur en stedenbouw vandoen hebben. Info: www.nai.nl

KOP organiseert twee bijzondere tentoonstellingen - TM-City & Associated Designers Network - waarbij grafische ontwerpen centraal staan. KOP is een kunstenaarsontmoetingsplaats, een dynamische stichting die exposities, optredens, filmavonden, lezingen en tal van andere activiteiten organiseert voor kunstenaars en geïnteresseerd publiek. TM-City is de ruimtelijke vertaling van het werk van grafisch ontwerper Richard Niessen. TM staat voor 'Typographic Masonry'. Associated Designers Network toont de resulaten van drie samenwerkingsverbanden opgezet door grafisch ontwerpers uit Brabant: CMYT-werk (Tilburg), Achtung Gestaltung (’s-Hertogenbosch) en Greytones (Eindhoven). Info: www.stichtingkop.nl, www.tm-online.nl en www.graphicdesignfestival.nl

Het Russisch Staatsmuseum voor Schone Kunsten in Sint-Petersburg exposeert in de Benois-vleugel tot en met 10 februari 2008 werk van Arkhip Kuindzhi, een van de prominentste landschapsschilders van Rusland. Kuindzhi werd geboren in 1841 in Mariupol, het huidige Oekraïne. Zijn jeugd bracht hij door in Taganrog, een belangrijke haven- en industriestad in de Russische oblast Rostov, gelegen aan de zee van Azov. De tentoonstelling biedt de kans de ontwikkeling te volgen die de kunstenaar tijdens zijn veertigjarige carrière onderging. Het is voor de eerste maal dat de ganse collectie die het museum bezit aan de bezoekers wordt getoond. Info: http://www.rusmuseum.ru/eng/exhibitions/?id=530&i=0

De Bombay Sapphire Prize 2008 is de zesde editie van een van de meest prestigieuze designprijzen ter wereld. De finalisten van deze internationale glascompetitie voor dit jaar zijn bekend. De leden van de stichting, waaronder Ron Arad, Tom Dixon, Karim Rashid en Nadja Swarovski, beoordelen de kandidaten en de winnaar wordt in april eerstkomend bekendgemaakt. Vorige laureaten waren onder anderen Yves Béhar, Karim Rahid en Marcel Wanders. Meer info op www.bombaysapphireprize.com

Binnen afzienbare tijd zullen de Brusselse Sint-Gorikshallen hun oorspronkelijke glorie terugkrijgen. Er werd door Monumenten en Landschappen een bedrag uitgetrokken van zo'n 330.000 euro voor de wederopbouw van de originele luifels in metaal en glas. De Sint-Gorikshallen, gelegen aan het Brusselse Sint-Goriksplein, is een ontwerp uit 1881 van architect Adolphe Vanderheggen. Het gebouw staat sedert 1987 op de lijst van beschermde monumenten en herbergt een documentatiecentrum over het Brussels gewest en enkele tentoonstellingsruimten. De wijk

In Antwerpen is wereldkunstenaar Robert Helsmoortel overleden in zijn atelier. Hij leefde en werkte tot in 2000 in de Verenigde Staten. De laatste jaren verbleef hij steeds langere perioden in Antwerpen waar hij in 1922 werd geboren. Hij studeerde aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten en het Hoger Instituut te Antwerpen en, onder de bescherming van Koningin Elisabeth, in Spanje, Frankrijk en Italië. Nadat hij internationaal scoorde op Expo ‘58 waar hij een olieverfschilderij van 300 X 10 meter tentoonstelde, vertrok hij naar de Verenigde Staten waar hij een monumentaal oeuvre achterliet, letterlijk: kolossale sculpturen in o.a. New York, Florida, Montreal en Mexico. Helsmoortel exposeerde samen met Andre Bloc, Victor Passmore, Pablo Picasso en Henry Moore, hij werkte ook samen met architect I.M.Pei. Werk van Robert Helsmoortel bevindt zich in vele grote verzamelingen, zoals het Art Institute of Chicago, de Whitney-Payson Collection ,de Piaget Collection in Genève en de Koninklijke Verzameling in Brussel. Hij was een zeer talentrijke modernist, onvergelijkbare grootmeester van de eenvoudige lijn met een tijdloze uitstraling. Sinds 2006 organiseert impresario Ingrid Verbraeken in eigen land tentoonstellingen met olieverfschilderijen, aquarellen, tekeningen, sculpturen en archiefmateriaal uit Helsmoortel’s oeuvre met de bedoeling ook Belgen met deze uitzonderlijke kunstenaar in contact te brengen. Info: www.roberthelsmoortel.com

In het Yeshiva University Museum in New York loopt nog tot en met 17 februari een merkwaardige tentoonstelling met als titel 'Alfred Dreyfus: The Fight for Justice'. Deze expositie biedt een overzicht van de geschiedenis en de consequenties van de 'Affaire Dreyfys'. Alfred Dreyfus (Mulhouse, 1859 – Parijs, 1935) was een joods-Franse officier die op 15 oktober 1894 gearresteerd werd op grond van valse documenten waaruit zou blijken dat hij verraad zou hebben gepleegd (hij zou een spion zijn voor Duitsland); het feit dat hij een jood was had met dit alles te maken. Hij werd op 5 januari 1895 uit zijn rang gezet en veroordeeld tot levenslange gevangenisstraf, uit te zitten op het beruchte Duivelseiland. Zijn veroordeling veroorzaakte veel opschudding en diverse personen hebben zich beijverd hem vrij te krijgen. Dit kreeg zijn beslag op 19 september 1899 toen Dreyfus werd vrijgelaten. Pas op 12 juli 1906 werd hij echter helemaal vrijgesproken van de hem ten laste gelegde aanklachten. Onder anderen de bekende Franse schrijver Émile Zola heeft zich voor zijn vrijlating en rehabilitatie ingezet met zijn beroemde pamflet uit 1898 getiteld J'accuse...!

In februari organiseert het veilinghuis Sotheby's in Londen een 'Contemporary Art Week', een evenement waarop zowel de beste internationale na-oorlogse en hedendaagse kunst wordt aangeboden. De 'Evening Sale' vindt plaats op 27 februari 2008 en behelst zo'n 70 loten. 's Anderendaags volgen nog 'Morning'- en 'Afternoon'-sales. events for the first time, including an extended public exhibition devoted solely to the best international Post-War and Contemporary Art. Een van de hoogtepunten is de verkoop van Francis Bacons 'Study of a Nude with Figure in a Mirror'. Info: www.sothebys.com

'Metamorphose', het schilderij van de beroemde graficus Maurits Cornelis Escher verhuist van het Haagse hoofdpostkantoor aan het Kerkplein naar Schiphol. Het schilderij van 48 meter lang zal worden tentoongesteld in Lounge 4, achter de paspoortcontrole in de luchthaven. Omdat TNT binnenkort het postkantoor gaat ombouwen tot een nieuwe TNT Postwinkel wordt daardoor de vloeroppervlakte gehalveerd, zodat Eschers creatie niet meer kan blijven. De oplossing bestond eruit dat TNT Post get schilderij in langdurige bruikleen zou geven aan de nationale luchthaven. Wat dan ook gebeurde.

Van 11 januari tot en met 30 maart eerstkomend toont het Van Goghmuseum in Amsterdam "Van Goghs krabbels", een tentoonstelling waarop schetsen te zien zijn die de beroemde Nederlandse schilder tekende op alles wat hij in handen kreeg, van briefomslagen tot stukken karton, de achterkant van schilderijen en op de verso van illustraties in magazines. Ook zijn schetsboeken maken deel uit van de expositie, evenals enkele brieven die hij naar zijn broer Theo stuurde en waarop hij ook kleine schetsen maakte. Omdat door hun lichtgevoeligheid de tekeningen en schetsen slechts zelden worden getoond, biedt deze tentoonstelling een unieke kans om ook dit onderdeel van Van Goghs werk te leren kennen. Info: www.vangoghmuseum.nl

In Berlijn is de Duitse pianist Willy Sommerfeld overleden. Hij is 103 jaar geworden. Sommerfeld, die in Danzig werd geboren in 1904, is vooral bekend geworden van zijn muziek die hij onder de films van Charlie Chaplin zette. Hij begeleidde nog andere grootheden uit de periode van de stille film, zoals Greta Garbo en Emil Jannings. Hij las zelden noten, speelde op het gevoel en maakte vooral furore in kleine cinemazaaltjes. In 2004 kreeg Sommerfeld Internationalen Filmfestspiele Berlin de Berlinale Kamera als eerbetoon voor zijn ganse carrière en in 2006 werd er een documentaire over de pianist gemaakt: The Sounds Of Silents - Der Stummfilmpianist.

Voor de ontdekking door de moderne mens waren de prehistorische grotschilderingen onder de grond van het Franse Lascaux perfect geconserveerd. Nu - nog geen zeventig jaar nadat de eerste rotstekeningen werden onthuld - wordt al die voorhistorische pracht bedreigd met serieuze problemen, zoals schimmels. Op sommige tekeningen zijn zwarte vlekken te zien en vervagen de kleuren. De oorzaak hiervan is onder andere te zoeken in een gebrek aan natuurlijke luchtcirculatie die eer eeuwen voor heeft gezorgd dat de bewaring van de schilderingen tot in de perfectie was geregeld. De intrede van een gesofisticeerd aircosysteem bracht daar echter verandering in. Het is dan ook hoog tijd, volgens de Commissie voor het Werelderfgoed, dat specialisten een oplossing vinden, zodat een catastrofe wordt afgewend.

Vanavond zendt Canvas om 20 uur 50 'Geheime musea' uit, een documentaire van Peter Woditsch over erotische kunstschatten die 'vergeten' zijn. De filmmaker doorkruiste Europa op zoek naar grote meesters, die eeuwenlang werden weggemoffeld in duistere kelders wegens 'vulgair' en te choquerend voor de goegemeente en dus bestemd voor een bepaalde elite. Aparte collecties van musea en privé-kunstverzamelingen, zoals die van Gérard Nordmann in Genève, verbergen nog steeds opwindende en verhelderende artistieke topwerken. Maar ook in internationale cultuurtempels zoals de Bibliothèque Nationale in Parijs en de Londense Whitechapel Gallery zijn nog heel wat erotische schatten verstopt. Peter Woditsch verwierf internationale bekendheid met zijn 'Het verloren geheim van Catharina de Grote, waarin hij zijn zoektocht naar het mythische erotische kabinet van de tsarina verfilmde.

In Franse onderwijskringen circuleert een rapport dat aanbevelingen inhoudt om 'kunstgeschiedenis' als een verplicht vak in het lessenrooster op te nemen. Het rapport, opgesteld door de diensten van de inspecteur-generaal van het middelbaar onderwijs Eric Gross, werd op tweede kerstdag overhandigd aan de minister van Cultuur Christine Albanel en haar collega van Nationale Opvoeding Xavier Darcos. In het rapport is letterlijk sprake van "créer un enseignement obligatoire d'histoire des arts". Hoe het praktisch verder moet met dit voorstel, rekening houdend met factoren als overvolle lessenroosters en financiële inspanningen, wordt later besproken.

Het Nederlands Architectuurinstituut organiseert van 23 februari eerstkomend tot en met 13 april 2008 de overzichtstentoonstelling 'The Ultimate Within: Dom van der laan (1904 - 1991)'. Deze Nederlandse pater én architect ontwierp naast gebouwen ook meubels, zilverwerk, priestergewaden en hield zich bezig met stedenbouw. Hij maakte zijn bouwkundestudie nooit af maar verdiepte zich in het klooster weer in de bouwkunst. Dom Hans van der Laan gaf theorielessen aan de vanuit de katholieke kerk opgezette 3-jarige opleiding kerkelijke architectuur. Als zijn belangrijkste werk wordt de Bovenkerk van het klooster te Lemiers gezien. De tentoonstelling gaat in op een drietal kloosters, zijn interieurontwerpen en meubels.

Nadat 2 hindoebeelden van zo'n 1500 jaar oud werden ontvreemd, heeft de volksrepubliek Bangladesh de verscheping van kunstschatten bestemd voor het Parijse Musée Guimet voorlopig gestopt. De kleurige terracottabeelden (afbeeldingen van de veelarmige god Vishnu - cfr. ill.) stonden met 180 andere zeldzame artefacten verzendklaar. Ze werden verwacht in Parijs voor een belangrijke internationale expositie waarop volgend jaar kunstschatten uit Bangladesh zouden worden getoond. Of de tentoonstelling doorgaat is momenteel nog niet zeker. De politie in Dhaka is gestart met een onderzoek naar de kunstdieven; reeds een vijftiental mensen werden reeds gearresteeerd, mdede door de hulp van Interpol.