Van 9 september eerstkomend tot en met 25 januari 2009 loopt in een van de grote zalen van het Bonnefantenmuseum in Maastricht de tentoonstelling 'A Mon Seul Désir' van Gijs Frieling. Met zijn creatie, een overrompelende all-over muurschildering, laat de Nederlandse schilder Gijs Frieling (°1966, Amsterdam) welbewust oude tijden herleven. De zinderende kleuren en het ornamenteel programma zijn op deze schaal bijna fysiek ervaarbaar en geven kracht aan Frielings uitspraak dat het realiseren van je diepere verlangens ‘het toppunt van moed’ is. In Frielings onorthodoxe kunstopvatting heeft de 15e-eeuwse uitvinding van het centraal perspectief en Duchamps concept van de ready made veel ‘wezenlijks buiten de kunst gesloten’. Hij herkent zichzelf in Joseph Beuys, de Duitse kunstenaar-sjamaan die kunst in samenhang met het leven wilde begrijpen. Info: www.bonnefanten.nl

Het vernieuwde provinciaal Gallo-Romeins museum in Tongeren organiseert in 2011 een tentoonstelling over Sagalassos, ook wel het Pompeï van Turkije genoemd. Het is een archeologische vindplaats stammend uit de Hellenistische en Romeinse tijd, gelegen in de regio Pisidië, 110 km ten noorden van Antalya, aan de voet van het Aglasungebergte, vlakbij de gelijknamige gemeente en op ca. 20 km van de grotere stad Isparta. De site is van groot historisch belang aangezien Sagalassos in de Romeinse periode een belangrijke stad was in de streek. Geleidelijk aan zette het verval zich in door natuurrampen, bezettingen en pestepidemieën.In de tijd van de Romeinse overheersing was Sagalassos een van de belangrijkste economische steden in het zuiden van het land. Sinds het begin van de jaren negentig worden de opgravingen in de stad uitgevoerd door een team van de KULeuven, dat nauw betrokken wordt bij de expositie.

Per 1 augustus is Ronald Grossey tot uitgever benoemd van The House of Books in Vlaanderen. Sinds 2000 was hij acquirerend redacteur bij THB. Grosey was fondsvormend redacteur bij de uitgeverijen Dedalus en Standaard. Hij schreef onder meer voor Humo, Knack, De Standaard, Kuifje en Robbedoes. Hij was hoofdredacteur van Suske en Wiske weekblad en schreef jeugdboeken, stripscenario's, toeristische boeken en boeken over televisie en strips. Zijn in 2007 verschenen succesvolle monografie over Studio Vandersteen werd bekroond met een onderscheiding door het Nederlandse Stripschap. Ronald Grossey werkt in de schoot van het THB-fonds samen met Sophie Verbist, hoofdverantwoordelijke pers & promotie. Info: www.thehouseofbooks.com Lees meer

In de Zuid-Franse kuststad Saint-Tropez is de wereldvermaarde bibliofiel, collectioneur van manuscripten, uitgever en boekhandelaar Pierre Berès overleden. Hij is 95 jaar geworden. Het magazine Lire zette het epitheton ornans 'Le plus grand libraire du monde' naast zijn naam. Hij mocht artistieke grootheden als Pablo Picasso, Paul Éluard en Louis Aragon tot zijn vriendenkring rekenen. Pierre Berès werd geboren in Stockholm in 1913. Op zijn dertiende begon hij met het verzamelen van handtekeningen, handelde in boeken toen hij zestien werd en opende op zijn 24ste zijn eigen boekhandel. Tijdens de beurscrash in de V.S. kocht hij complete bibliotheken op van failliete miljardairs wat hem heel wat originele uitgaves en meesterwerken uit o.a. de renaissance opbracht. In 2001 verkocht Berès het originele manuscript van 'Voyage au bout de la nuit van Louis-Ferdinand Céline' voor een recordprijs van 2 miljoen euro aan de Bibliothèque Nationale de France. Hij ging op zijn 92ste met pensioen en verkocht 12.000 van zijn boeken op veilingen. Die brachten zo'n 35 miljoen euro op. Berès verzamelde ook beeldende kunst. Hij was eigenaar van werk van ondermeer Giacometti en Masson én was bevriend met Henri Matisse. In 1956 kocht hij de Editions Hermann op en gaf hij de complete werken van Diderot uit.

Minister van Cultuur Ronald Plasterk is de meest invloedrijke persoon in de Nederlandse kunstwereld. Hij staat als primus inter pares op de lijst van 25 Nederlanders die om verschillende redenen grote invloed in Nederlandse kunstkringen hebben. Althans volges de stichting Kunstweek, die zich inzet voor het vergroten van de belangstelling in Nederland voor beeldende kunst. De hitlijst was te lezen in de uitgave 'Wie is Wie in de Kunstwereld' die een overzicht biedt van 171 Nederlanders die betrokken zijn bij het vaderlandse kunstgebeuren. De tweede plaats wordt ingenomen door Ben Janssens, bestuursvoorzitter van de wereldberoemde kunstbeurs Tefaf.

In het Portland Art Museum, in de grootste stad van de staat Oregon gelegen in het noord-westen van de Verenigde Staten van Amerika, is de kunstenaar Whiting Tennis bekroond met de allereerste Arlene Schnitzer-prijs. Tennis is een van de vijf kunstenaars die werden geselecteerd voor de Northwest Art Awards-tentoonstelling. Aan de onderscheiding is een geldprijs verbonden van $ 10.000. De prijs is vernoemd naar de filantrope Arlene Schnitzer die samen met haar echtgenoot ook instond voor de financiering van de Concert Hall in Portland. Whiting Tennins werd geboren in 1959 in Hampton (Virginia).

In de Beierse hoofdstad München is in het Olympiapark het vernieuwde BMW-museum geopend. Er worden zo'n 125 originele objecten getoond, die vooral de dynamiek en de innovatiekracht van de 90-jarige autofabriek tonen. Het complete modellenprogramma en alle iconen uit de BMW-automobielgeschiedenis zijn er te zien. Daarbij worden de modernste museumtechnieken gebruikt. Er zijn in totaal zeven thematische ruimten, die zich steeds over twee of drie verdiepingen uitstrekken. De expositieruimte beslaat in het totaal 5.000 vierkante meter. Het oude museum dateerde uit 1973. Info: www.bmw-museum.com

Er kondigt zich een nieuwe revolutie aan in het Franse Château de Versailles. Over enkele weken zal daar een tentoonstelling plaatsvinden waarop 15 werken van de Amerikaanse kitschkunstenaar Jeff Koons zullen worden getoond. Maar nu al zien velen het niet zitten dat Koons zijn 'Rabbit' in het Salon d'Abondance en de 'Balloon Dog (Magenta)' in het Salon d'Hercule zullen worden geëxposeerd, om maar deze voorbeelden te noemen. De polemiek begon reeds toen Arnaud-Aaron Upinsky, voorzitter van de Union nationale des écrivains de France, in een brief aan minister van Cultuur Christine Albanel vroeg om de tentoonstelling te verbieden. Volgens tegenstanders wordt met deze tentoonstelling, die op 10 september zou openen en plaats vindt in het koninklijk appartement van Versailles, een smet geworpen op het nationale erfgoed van Frankrijk.

Haar eerste retrospectieve tentoonstelling, die loopt tot en met 9 november eerstkomend in de Scottish National Gallery of Modern Art in Edinburgh, bezorgt de controversiële kunstenares Tracey Emin nogal wat kopbrekens. Ze beweert bang te zijn voor wat de critici over haar werk zullen zeggen. Op de expositie zal ondermeer het werk "My bed" uit 1998 te zien. Dat kunstwerk, een bed onopgemaakte bed, compleet met opgedroogde urine, sigarettenpakjes en condooms, riep al bij de eerste tentoonstelling nogal wat heftige reacties op. Emin gaf toe dat het samenstellen van de expositie een heel emotionele ervaring was. Tracey Emin is een Britse kunstenaar, geboren in 1963, die woont en werkt in Londen. Ze is in de beeldende kunst vanaf de jaren ‘90 een van de meest beeldbepalende kunstenaars in de Brit Art en groeide uit tot de belangrijkste exponent van een tendens in de beeldende kunst waarin autobiografische elementen vrij spel kregen, waardoor haar oeuvre niet los te koppelen is van haar levensloop. Lees meer

Alexander Solzjenitsin, Russisch schrijver en Nobelprijsinnaar voor Literatuur is gisteravond in de Russichse hoofdstad Moskou overleden. De auteur van 'Een dag uit het leven van Ivan Denisovitsjis' (1962) en 'De Goelag Archipel' (1973-1975), waarmee hij in het Westen bekend werd, is 89 jaar geworden. Aleksandr Isajevitsj Solzjenitsyn werd geboren in Kislovodsk in 1918. Hij studeerde wis- en natuurkunde, filosofie en literatuur en bracht een groot deel van zijn leven in strafkampen door wegens antisovjetpropaganda. Na het verschijnen van zijn eerste boeken werd hij in 1974 uit de Sovjet Unie gewezen. Via Zwitserland kwam Solzjenitsyn in 1976 uiteindelijk in de Amerikaanse staat Vermont terecht. Onder Michail Gorbatsjov mochten zijn boeken vanaf 1989 weer verschijnen en kreeg hij in 1990 het staatsburgerschap terug. Vier jaar later keerde hij naar Rusland terug. Solzjenitsin was een streng criticus van het morele verval in zijn land. Maar als Russisch nationalist had hij ook kritiek op de Westerse wereld. Andere belangrijke werken van Solzjenitsin waren: Kankerpaviljoen (1968) en In de eerste cirkel (1968). Verleden jaar ontving de vroegere dissident uit handen van de Russische president Vladimir Poetin de prestigieuze Russische Staatsprijs. Hij werd bij die gelegenheid geprezen voor het feit dat hij zijn leven had "gewijd aan Rusland". In 1998 weigerde Solzjenitsin nog een hoge onderscheiding van Boris Jeltsin. Reeds een tijdje worden in Rusland voor het eerst de Verzamelde Werken van Solzjenitsin uitgegeven.

Nog tot en met 17 augustus eerstkomend loopt in de Fondation de l'Architecture een tentoonstelling over leven en werk van Christophe Gevers, een creatieve duizendpoot die naam maakte als decorateur, designer, interieurarchitect of ensemblier, kunstenaar en ruimtebouwer. De Gevers-expo werd mogelijk gemaakt dankzij de impuls van zowel privéondernemingen als publieke administratie. Onder zijn belangrijkste realisaties bevinden zich kantoren, theaterzalen, auditoria, culturele centra, congreszalen, restaurants, tavernes, laboratoria, diverse winkels en privé-appartementen. De inrichtingen, meubelontwerpen en verlichting van deze totaalkunstenaar waren staaltjes van vormelijke schoonheid gekoppeld aan een ingenieuze vorm van functionalisme. Hij was ook de ontwerper van de inrichting voor het fastfood restaurant Quick in Brussel, gevolgd door vestigingen in Parijs, Bordeaux en Milaan. Deze tentoonstelling is de eerste grote inventaris van Christophe Gevers’ werk. Locatie: Fondation pour l’Architecture, Kluisstraat 55, 1050 Brussel. Info: www.fondationpourlarchitecture.be

Misdadigers zijn aan de haal gegaan met een schilderij van de Italiaanse kunstenaar Caravaggio. Ze ontvreemdden het doek uit het Odessa Art Museum in de gelijknamige Zuid-Oekraïense havenstad. Het betreft een doek dat geschilderd werd tussen 1573 en 1602 en als titel 'De gevangenneming van Christus' meekreeg; soms wordt ook 'De kus van Judas' gebruikt om het doek aan te duiden. Sommige kunsthistorici meenden ooit dat het hier om een kopie ging van een eender schilderij dat zich in de National Gallery van de Ierse hoofdstad Dublin bevindt, maar in 1950 stelde een Moskous wetenschapper vast dat het om een origineel werk van de Italiaanse schilder gaat. Caravaggio, voluit Michelangelo Merisi da Caravaggio (Amerighi da Caravaggio, gelegen in de provincie Bergamo, 1571 — Porto Ercole, tegenwoordig de gemeente Monte Argentario, 1610), was een Italiaans kunstschilder uit de Barok. Hij had een enorme invloed op de kunstenaarsgeneratie na hem in heel Europa. Men spreekt in dit verband dan ook van het caravaggisme. Zijn eerste navolgelingen in Italië waren Orazio Gentileschi en Bartolommeo Manfredi. Zij hielpen mee de nieuwe schilderstijl te verbreiden.

Op zondag 31 augustus heeft in de Belgische hoofdstad de 'Brussels Urban BBQ' plaats, een unieke gelegenheid om midden in de stad aan te schuiven aan een immense gastentafel in een groene eetzaal aan het prestigieuze Park van Brussel, tegenover het Koninklijk Paleis. Vanaf 12 tot 17 uur heeft men de gelegenheid voor 5 euro gerechten te proeven in de vorm van tapa's, samengesteld door vijf beroemde chef-koks: Yves Mattagne (Sea Grill), Kristof Begyn & Didier De Roover (Kijk Uit), Gaëtan Colin (Jaloa) en Michel D (L’Atelier de Michel). Deze tweede editie van de Urban BBQ vindt plaats op het Museumplein, de grote open ruimte achter de musea waar ook de surrealistische en fascinerende gevel zich bevindt van het binnen afzienbare tijd te openen Magrittemuseum. Info: www.urbanbbq.be

Het 'Mechanisme van Antikythera', dat dateert uit de tweede eeuw voor Christus en ontdekt werd in 1901 bij het gelijknamige Griekse eiland in een Romeins scheepswrak, was een heuse 'computer'. Dat ontdekten Amerikaanse en Britse wetenschappers met behulp van röntgenstralen. Het instrument van brons en hout geeft zo stukje bij beetje zijn geheimen prijs. De Antikythera diende niet enkel als astronomisch hulpmiddel om posities van hemellichamen te bepalen, maar ook als cultuurkalender waarop o.a. de data van de Olympische Spelen konden werden voorspeld.

De Nederlandse kunstverzamelaarster Reina Van Bommel-Van Dam is overleden. Ze was 97 jaar. Samen met haar eerder overleden echtgenoot Maarten van Bommel was ze ook grondlegster van het gelijknamige museum voor moderne kunst in Venlo. Het museum, dat in 1971 werd geopend in het Venlose Julianapark, bevatte de privé-verzameling van het echtpaar met meer dan duizend kunstwerken. Jaarlijks wordt ook de Van Bommel Van Dam Prijs uitgereikt, een initiatief van de gelijknamige stichting. Vanaf haar oprichting in 1976 heeft de Stichting van Bommel van Dam een fonds gevormd, met als doel een prijs toe te kennen aan jonge kunstenaars. In de loop der jaren is de Van Bommel Van Dam Prijs uitgegroeid tot een gerenommeerde prijs voor kunstenaars tot 35 jaar. De prijs bestaat uit een oorkonde en een geldbedrag van 5.000 euro. Museum Van Bommel Van Dam koopt bovendien een werk van de winnaar aan ten behoeve van de collectie.

Zo'n 224 projecten uit de hele wereld werden genomineerd voor de World Architecture Festival Award. Eind oktober worden de winnaars van de meest uitgebreide architectuurcompetitie ter wereld bekend gemaakt. Vrijwel alle belangrijke projecten van het afgelopen jaar zijn op de lijst terug te vinden, waaronder verschillende bouwwerken voor de Olympische spelen in Beijing. De organisatie ontving 722 inzendingen uit 63 landen. Van de overgebleven 43 landen kunnen de Verenigde Staten, Groot-Brittannië, Australië en Mexico bogen op de meeste nominaties. Norman Foster, voorzitter van de internationale jury zal de winnaars tijdens het World Architecture Festival (22-24 oktober in Barcelona) bekendmaken. Uit de verschillende categoriewinnaars wordt ook nog een ‘allerbeste’ gekozen: dit project wordt dan uitgeroepen tot World Building of the Year 2008. Info: www.worldarchitecturefestival.com

Van 25 september tot en met 8 november eerstkomend loopt in de Brusselse galerie Xavier Hufkens een tentoonstelling gewijd aan het werk van de Nederlandse schilder Willem de Kooning. Onder de titel 'Willem de Kooning - Works on paper' worden werken in inkt, houtskool en olieverf gepresenteerd die ontstonden tussen 1965 en 1981. Willem de Kooning (Rotterdam, 1904 – Springs (New York), 1997) was een Nederlands-Amerikaans abstract expressionistisch kunstenaar. De kunstafdeling van de Academie van Beeldende Kunsten en Technische Wetenschappen in Rotterdam werd ter ere van hem in 1998 de Willem de Kooning Academie genoemd. Hij was ook beeldhouwer; vanaf 1969 maakte De Kooning ook kleisculpturen die later in brons werden gegoten. Enkele van zijn creaties, bevinden zich in Rotterdam: Seated Woman (1970, in brons gegoten in 1980), Reclining Figure (1969) en Standing Figure (1969). De Kooning beschouwde sculpturen als driedimensionale schilderkunst.

De Duitse musicoloog Michael Maul, verbonden aan het Bach-Archief in Leipzig heeft ontdekt dat Johann Sebastian Bach, die protestants was, zijn Hohe Messe niet componeerde voor een katholieke misviering, maar voor een concert dat zou worden uitgevoerd voor een groep adellijke muziekliefhebbers die eens per jaar in Wenen bijeenkwam. De beroemde mis, waarbij ook gregoriaanse gezangen in voorkwamen, zou voor het eerst te horen zijn geweest in de Weense St.-Stephansdom op 22 november 1749 – de feestdag van Sint Cecilia, de beschermheilige van de muziek. Ton Koopman en het Amsterdam Baroque Orchestra zullen de Hohe Messe in die vorm in oktober uitvoeren in Wenen.

De finalisten die in aanmerking kwamen om het staatsieportret van Herman De Croo als voormalig Kamervoorzitter te schilderen zijn boos. De Wetterse kunstenaar Ronny Roels, die zich in dagblad Het Laatste Nieuws als spreekbuis van de 19 finalisten opwierp, voelt zich samen met zijn lotgenoten bedrogen omdat uiteindelijk iemand van buiten hun groep werd gekozen. De opdracht werd toegewezen aan de Bask Eneco Fraile-Ugalde (zie persbericht van 27.7). Wat volgde was niet zomaar een jaloerse reactie maar vooral onbegrip: de finalisten moesten immers de toewijzing in de krant lezen.

Tot en met 12 oktober eerstkomend loopt in de Royal Botanic Garden in de Schotse hoofdstad Edinburgh een tentoonstelling met werk van Richard Hamilton onder de titel 'Protest Pictures'. De schilderijen, collages en een installatie bieden een overzicht van zijn boeiende vijftigjarige carrière. Richard Hamilton (°1922) is een Brits kunstenaar. Hij werd bekend in 1956 toen hij begon met pop-art maken. In 1956 maakte hij als eerste een collage met de naam: 'Just What Is It That Makes Today's Homes So Different, So Appealing?'. Richard Hamilton heeft veel samengewerkt met Peter Blake. Hij produceerde meerdere werken van 'swinging London', gebaseerd op het arrest van Robert Fraser (zijn kunstmanager) en Mick Jagger voor het bezit van drugs.

Als bij uitgeverij De Bezige Bij op 28 augustus eerstkomend 'Het was wel een heel lief varkentje' verschijnt is dat niet alleen het laatste boek dat Jan Wolkers schreef, maar tevens een eerbetoon aan de schrijver-kunstenaar die verleden jaar overleed. Het gaat om een kinderverhaal dat door Leonie Hulsman, de aanstaande vrouw van Wolkers' zoon Bob, is geïllustreerd. Het is tevens het eerste deel in de nieuwe reeks kinderboeken 'De Blije Bijtjes' die door de uitgeverij op de markt wordt gebracht. Jan Wolkers bedacht de naam van deze serie, waarin als tweede werkje het kinderboekdebuut van Bob Wolkers (°1981) verschijnt: 'Tim wil een Baasje', dat hij zelf van illustraties voorzag.

Nog tot en met 12 augustus loopt in de Fondation de l'Architecture de tentoonstelling 'Architectuurlandschappen'. Deze expositie brengt een thematische selectie van de meest opmerkelijke tekeningen en maquettes uit de collectie van de Archives d’Architecture Moderne tussen 1860 en 2007. De 200 geselecteerde tekeningen en maquettes getuigen van een uitzonderlijke rijkdom, zowel door de hoeveelheid en verscheidenheid van de ontwerpen en programma’s, als door hun esthetische kwaliteit. De tentoonstelling groepeert de meest opmerkelijke tekeningen van bijna honderd architecten, waaronder die van Joseph Bascourt, Albert Bontridder, Victor Bourgeois, Renaat Braem, Gaston en Maxime Brunfaut, Peter Callebout, Jean Canneel, Alban Chambon, Louis Herman De Koninck, Charles De Meutter, Lucien François, Emile Goffay, Paul Hamesse, Gaston Ide, Sta Jasinski, Ernest Jaspar, Henry Lacoste, Servais Mayné, Antoine Pompe, Georges Ricquier, Charles Van Nueten, Jules Jacques Van Ysendyck en meerdere hedendaagse architecten. Locatie: Stichting voor Architectuur (CIVA), Kluisstraat 55, 1050 Elsene. Organisator: Archives d'Architecture Moderne. Info: www.fondationpourlarchitecture.be

Van 25 juli tot 7 september eerstkomend loopt in het Koninklijk Paleis in Brussel een tentoonstelling over wetenschap waarvan de onderwijsmodule 'De Kleur van Water' van het Instituut voor Milieuvraagstukken van de Vrije Universiteit Amsterdam een onderdeel is. Bedoeling is om inzicht te geven in het belang van de kleurenanalyse van satellietbeelden van zeewater. Er wordt ondermeer aandacht besteed aan zicht onder water en de rol van licht bij fotosynthese en primaire productie. Een multimediale installatie over verkleuringen van water toont hoe die ontstaan door de verhouding van bepaalde stoffen in het water (algen, sediment en humuszuren). De Kleur van Water is onderdeel van het Europese project Science Education through Earth Observation for High Schools (SEOS).

Van 1 oktober eerstkomend tot en met 31 maart van volgend jaar is in Maaseik het Terracotta Leger van Xi'an te zien. Om dit achtste wereldwonder tentoon te kunnen stellen werd de vzw expo Maaseik opgericht, die deze enorme organisatie - met een kostprijs van méér dan 2.000.000 euro - in goede banen moet leiden. De expo is een co-productie tussen de vzw en het Drents Museum in het Nederlandse Assen, waar de expo zo'n 300.000 bezoekers telde. De 14 beelden zijn gemiddeld 1,86 meter hoog en wegen elk circa 300 kilo. Het Terracotta Leger is bij toeval in 1974 ontdekt door een boer die een waterput groef. Sindsdien zijn archeologen druk bezig met het blootleggen van de ca. 7.000 soldaten. De verfijnde soldaten, ruiters en hun paarden tonen samen met andere prachtige grafgiften hoe het geloof in het leven in het hiernamaals in deze periode werd geuit. In Maaseik worden, naast de 14 originele beelden, ook méér dan 200 bijzondere grafgiften uit de Qin- en de West-Han-dynastie getoond. Info: www.museamaaseik.be

De 66-jarige Gilberto Gil treedt af als Braziliaans minister van Cultuur. Hij wil opnieuw meer tijd besteden aan zijn familie en vooral aan zijn muziek. Omdat hij het steeds moeilijker vond politieker én musicus-componist te zijn had hij al tweemaal zijn ontslag ingediend. Pas de derde keer stemde president Lula da Silva toe. Gil was sinds 2003 lid van de Braziliaanse regering. Gilberto Passos Gil Moreira (Salvador, 1942) werd vooral bekend als een van de leiders van de cultuurstroming tropicalismo (een mix van bossa nova, rock en pop). In deze stroming, die een sterk karakter van sociaal protest heeft, worden traditionele Braziliaanse cultuurelementen gecombineerd met modernere kunstvormen. Als opposant van het regime belandde hij in 1969 twee maanden in de gevangenis en leefde tot 1972 in ballingschap in Londen vooraleer hij naar zijn vaderland terugkeerde.