Sinds 9 september jongstleden is in De Pont in Tilburg de film 'The creation of Mapping out Paradise' te zien, over de totstandkoming van de gelijknamige installatie van Marc Mulders en Claudy Jongstra (cfr.foto). Deze film, gemaakt door regisseur Ben Jurna en cameravrouw Carrien Dijkstra geeft een prachtig beeld van het creatieve proces gedurende de maandenlange voorbereidingen voor deze tentoonstelling. Zowel Marc Mulders als Claudy Jongstra worden gevolgd tijdens hun werk. De film is gedurende te tentoonstelling doorlopend te zien in de lage gang achter de wolhokken. In de bookshop is een boekje over Mapping out Paradise te koop. Hierin vindt men nadere uitleg over de vilten panelen en de vele details die in het gebrandschilderde glas te vinden zijn. De tentoonstelling is nog te zien tot en met 16 november. Info: www.depont.nl

De beroemde Russische cartoonist Boris Yefimov, die ten tijde van Jozef Stalin harde politieke en satirische tekeningen maakte van de tegenstanders van de Sovjet-Unie, is overleden. Hij is 108 geworden. Zijn werk omvat de hele periode van communistisch Rusland, van de Revolutie in 1917 tot de val van de Sovjet-Unie in 1991. Onder zijn gedenkwaardigste tekeningen zijn er van Hitler, de nazi’s, de Tweede Wereldoorlog, Neurenberg, Moskou, Eisenhower, de Verenigde Staten, enz...

Onder de titel 'Now is the Time: Art & Theory in the 21st Century' presenteren de samenstellers van de succesvolle lezingencyclus Right About Now: Art & Theory since the 1990's dit najaar een nieuwe reeks met lezingen en debatten rondom urgente maatschappelijke en kunstspecifieke thema's. Tijdens zeven avonden zullen de onderwerpen 9/11, Globalisation, Romanticism, New Canon, Media, Belief en Design worden behandeld. 'Now is the time: art & theory in the 21st century' wordt georganiseerd door Stedelijk Museum Amsterdam, Universiteit van Amsterdam, W139, SMBA en METROPOLIS M. Info: www.nowisthetime.nl

Nog tot en met 31 oktober loopt in Genk een tentoonstelling over 'water', in het kader van het Vertelfestival. De tentoonstelling heeft plaats op drie locaties: de galerie van het Cultuurcentum, de Bibliotheek en het Emile Van Doren Museum. Naast het werk van Emile Van Doren - schilderijen waarop water te zien is - zijn er voornamelijk foto's te zien, ondermeer van Marco Mertens en Jan Kempeneers. Ook te bekijken zijn een aantal op de er getoonde landschapsschilderijen gebaseerde animatiefilms door studenten van de Media & Designacademie. Info: www.ccgenk.be

Jazzmusicus Toots Thielemans is door de Amerikaanse Kamer van Koophandel in België, de AmCham Belgium, gelauwerd voor zijn bijdrage aan de relaties tussen de Verenigde Staten en België. Het was voor de eerste maal dat de onderscheiding, de AmCham US-Belgium Award, werd toegekend. VS-ambassadeur Sam Fox loofde Thielemans voor de invloed die hij heeft gehad op de Amerikaanse jazz. Jean Baptiste Frédéric Isidor (Toots) Thielemans (Brussel, 1922) is een Belgisch jazzmuzikant. Hij speelde al vanaf zijn derde jaar accordeon en ontdekte op zijn 17e de mondharmonica; daarnaast speelt hij ook gitaar. Zijn nummer voor mondharmonica Bluesette (1962) is honderden malen gecoverd door vele muzikanten. Hij werkte samen met onder anderen Benny Goodman, Ella Fitzgerald, Quincy Jones, Bill Evans, Jaco Pastorius, Pat Metheny, Billy Joel en Paul Simon. Hij werkte mee aan de filmmuziek van Midnight Cowboy (1969), Turks Fruit (1973) en van de Zweedse animatiefilm Dunderklumpen (1974).

Volgens conservator Pieter Biesboer van het Frans Halsmuseum in de Nederlandse gemeente Haarlem zou opnieuw een schilderij - het zesde op korte tijd - opgedoken zijn, dat mag worden toegeschreven aan de Hollandse portretmeester Frans Hals. De ontdekking gebeurde bij het veilinghuis Christie's in Parijs. Het gaat om een afbeelding van een onbekende man. Het werk, dat in goede staat verkeert, dateert uit 1655 en behoort toe aan een particulier. Het zal naar Nederland worden gestuurd voor nader onderzoek door experts, waarna eventuele restauratiewerken zullen worden uitgevoerd.

Vanaf 2 oktober eerstkomend is het Petit Trianon, het buitenverblijf in Versailles van Marie-Antoinette terug toegankelijk voor het publiek. Het kleine paleis werd gebouwd tussen 1762 en 1768 in opdracht van Lodewijk XV. Na anderhalf jaar renovatiewerken is het Petit Trianon terug in zijn glansrijke en oorspronkelijke staat teruggebracht. Alle kosten die ondertussen werden gemaakt, zijn gedragen door Nicolas Hayek, mede-oprichter en voorzitter van de raad van bestuur van de Swatch-groep die eigenaar is van het bekende uurwerkmerk Breguet. Breguet was op het einde van de achttiende eeuw hofleverancier en kreeg opdracht om een horloge te maken voor Marie-Antoinette dat alle 'moderne' technieken uit die tijd in zich verenigde.

Bij de Antwerpse kunstenaar Marc Hadermann zijn twee schilderijen gestolen die aan de voorgevel van zijn atelier waren bevestigd ter gelegenheid van 'Open Ateliers', een initiatief van de stad Antwerpen. Hadermann wou met de werken promotie maken voor workshops die hij samen met Paja Van Dyck organiseert. Marc Hadermaan is geïntrigeerd door het licht; hij tracht momentopnames vast te leggen op grote doeken en schildert vanuit bevreemdende perspectieven. Gewone dagelijkse zaken krijgen zo een ander karakter en details worden daarmee onderwerp.

Van 11 oktober tot en met 30 november eerstkomend loopt in de galerie Mens & Natuur in Sint-Martens-Latem de tentoonstelling 'Het spel met licht en schaduw - Light and shade at play' met werk van de volbloed impressionist en geboren Latemnaar Alphonse D'Heye (°1955). Deze schilder van bloemrijke tuinen, bomen, weiden en de groene natuur, heeft, naast zijn opleiding grafische kunsten aan het DBTI te Gent, vooral veel geleerd van Latemse kunstschilders bij wie hij destijds vriend aan huis was... Hij is een kunstzinnig wereldreiziger en werkt voltijds als kunstenaar te Eede (Zeeuws-Vlaanderen). Info: www.artonline.be en www.mens-en-natuur.com

Nog tot en met 4 januari 2009 loopt in het Teylers Museum in de Noord-Hollandse gemeente Haarlem een tentoonstelling met als titel 'Fotopioniers op wereldreis'. Het is een unieke expositie waarbij aan de hand van acht reisbestemmingen de bezoeker in de voetsporen treedt van de eerste reisfotografen uit de tweede helft van de negentiende eeuw. Er is werk te zien van onder anderen de Engelse Francis Frith, de Fransman Pierre Trémaux en de Haagse ontdekkingsreizister Alexandrinne Tinne. Info: www.teylersmuseum.nl

Tot en met 20 december loopt in de Lokettenzaal van het Vlaams Parlement 'Screenworlds', een expositie die hedendaagse Vlaamse fotografie presenteert. Zo'n 1.000 beelden worden doorlopend in steeds wisselende sequenties op megaschermen geprojecteerd. De tentoonstelling, in samenwerking met het FotoMuseum van de provincie Antwerpen, wil inspelen op de invloed die de nieuwe digitale technieken hebben op het fenomeen fotografie en op de innovaties die het mogelijk maken dat steeds meer mensen er gebruik van maken via onder andere computer en gsm. Er is werk te zien van onder meer Carl De Keyzer, Stephan Vanfleteren, Ronald Stoops en Tim Dirven.

Van 23 oktober tot 30 november heeft in de Brusselse Botanique HABEAS CORPUS plaats, een collectieve tentoonstelling over plastische kunst waaraan deelnemen: Nathalie Amand - Stephan Balleux - Ulrike Bolenz - Dany Danino - Laurence Dervaux - Jacques Dujardin - Patrick Guaffi - Morgane Le Guillan - Mireille Liénard en Jean-Claude Saudoyez. Deze tien kunstenaars, welbekend in de Belgische kunstscène en voornamelijk actief binnen de Franse Gemeenschap, geven ieder hun "anatomie" over het menselijk lichaam. De Botanique liet zich vrij inspireren door het beroemde bevel 'Habeas Corpus' en de wet uit 1679 die een historische stap betekende voor de individuele vrijheid en een einde maakte aan de willekeur waarmee een koning over zijn onderdanen kon beschikken. De Botanique vroeg aan tien kunstenaars hun persoonlijke visie hierop voor te stellen. Info: www.botanique.be

Vandaag tot en met aanstaande zondag heeft Jazz Brugge plaats, een van de meest gerenommeerde jazzfestivals in Europa. Zowel in het Concertgebouw als in het Groeningemuseum kunnen jazzliefhebbers genieten van pianoconcerten, improvisatie, freejazz, mainstraim en programma's gewijd aan jazzgiganten als Ornette Coleman en Thelonious Monk. Er zijn ook tentoonstellingen, er heeft een vinylbeurs plaats en er kunnen oude concertfragmenten bekeken worden. Er worden ook workshops georganiseerd en er is zelfs een masterclass met Bert van den Brink, een Nederlands jazzpianist, docent, componist/arrangeur en producer. Info: www.jazzbrugge.be

Tijdens voorbereidingen voor de restauratie van de Mechelse Sint-Janskerk heeft een conserveringsteam van het Vlaams Instituut voor Onroerend Erfgoed (VIOE) middeleeuwse schilderingen ontdekt onder een kalklaag achter een orgelkast. Het gaat om een afbeelding van Sint-Christoffel en een schildering van een kluizenaar. De goed bewaard gebleven fresco's zouden dateren uit de vijftiende eeuw. De Sint-Janskerk is een gotische kerk, gewijd aan Johannes de Doper en Johannes de Evangelist. Tijdens de godsdienstoorlogen werd het interieur geplunderd en zelfs als kazerne gebruikt voor de troepen van Alva. De 'Aanbidding der Wijzen' van Pieter Paul Rubens vormt een onderdeel van het interieur.

In het Brusselse Paleis voor Schone Kunsten organiseert de Creative Club of Belgium de tentoonstelling 'Best of van de reclame'. De expo, die loopt tot en met 5 oktober, presenteert alle creaties die geprezen werden door Belgische jury's (voor het Belgische werk) en internationale jury's (de jury's van de International Advertising Festival dat jaarlijks plaatsvindt in Cannes tijdens de maand juni). De bezoeker krijgt er affiches te zien, advertenties die verschenen zijn in dagbladen en/of tijdschriften, televisie- en bioscoopspotjes, voor allerlei. De Creative Club of Belgium is een vzw die opgericht werd in 1982 en waarvan de leden allemaal mensen zijn die iets met het creëren van reclame te maken hebben. De CCB organiseert ook nog de jaarlijkse “CCB Awards”en brengt ook een “Jaarboek” uit met alle werken die op die CCB Awards in de prijzen zijn gevallen.

Zo'n vijftig jaar na Expo 58 loopt nog tot en met 4 januari 2009 de eerste editie van het kunstevent Brussels Biennial. De Biënnale wordt georganiseerd met de steun van de Vlaamse Gemeenschap dat hiervoor 500.000 euro uittrok. Bijna 100 kunstenaars werken mee aan het nieuwe kunstenproject Brussels Biennial. Veertig artiesten uit binnen- en buitenland creëerden nieuw werk voor deze expo. Onder anderen de Belgen Luc Deleu, Koen Thys, Nico Dockx en Els Opsomer exposeren op de biënnale, alsook Karla Black (Groot-Brittannië), Josef Dabernig (Oostenrijk), Daniel Faust (Verenigde Staten) en Annette Kelm (Duitsland). Twee locaties vormen de kern van de tentoonstelling: het postsorteercentrum aan het Zuidstation en het metrostation Anneessens. Ook het Centraal Station en de Nationale Bank van België worden opengesteld. Info: www.brusselsbiennial.be

Vanaf vandaag tot 25 oktober loopt in het cultureel ontmoetingscentrum Sint-Andries in Antwerpen een tentoonstelling over de kinderen van de Spaanse Burgeroorlog. Naast de tentoonstelling staan er ook een brunch, tekenworkshops en andere activiteiten op het programma. De geschiedenis van de kinderen van de Spaanse Burgeroorlog die naar België vluchtten (1936-1939) wordt tijdens deze tentoonstelling belicht. Ongetwijfeld behoren deze kinderen tot de vergetenen van de geschiedenis. Ze werden verspreid over vele landen: 5000 van hen werden in België opgevangen. Belgische socialisten, communisten en progressieve katholieken steunden immers de Spaanse Republiek toen zij door Franco's fascisten werd aangevallen. Info: www.cosintandries.be

Zaterdag aanstaande nodigt Emergence om 20 uur in de oude kerk van Sint-Agatha-Berchem Chris Christoffels en José Roland uit om de vierde editie van zijn Brusselse festival voor hedendaagse Belgische muziek te openen met hun multimediacreatie voor strijkkwintet, 'BlueSheLL'. Met BlueSheLL herschept het kunstenaarsduo letterlijk de lichtinval die in een cultusruimte als deze oude kerk synoniem is voor openbaring. In een subtiel samenspel van muziek en beeldende kunst. Een videoprojectie en spiegeltegels op de vloer staan voor de verhelderende kracht van dit licht, dat samen met de muziek het gevoel wil opwekken te zweven tussen hemel en aarde. Bluehell wordt uitgevoerd door het Quatuor Bruxellensis. Info: www.artonaut.be

Een internationale jury heeft de zeven kandidaten geselecteerd voor de tweejaarlijkse Prijs Jonge Belgische Schilderkunst 2009. Het zijn: Nico Dockx, Jeroen Hollander, Robert Kot, Lara Mennes, Caroline Pekle, Els Vermang en Leon Vranken. Zij worden uitgenodigd om een nieuw werk te realiseren dat tentoongesteld zal worden tussen 25 juni en 13 september in het Paleis voor Schone Kunsten in Brussel. Aan de wedstrijd vier prijzen verbonden: de Prijs Jonge Belgische Schilderkunst - Crowet (€ 25.000), de Prijs Jonge Belgische Schilderkunst – Emile en Stephy Langui (€ 12.500), de Prijs Paleis voor Schone Kunsten (€ 12.500) en de Prijs ING (€ 12.500). De uitreiking van de prijzen is voorzien op de officiële opening van de tentoonstelling op 24 juni 2009. Info: www.jongebelgischeschilderkunst.be

Riekje Swart, de in 1923 geboren Amsterdamse galeriehoudster is op 85-jarige leeftijd overleden. Swart koos in haar laat begonnen carrière consequent voor de nieuwste kunst, soms tot verwondering van haar vast cliënteel. Begin jaren zestig opende ze dan haar tentoonstellingsruimte. Galerie Swart maakte naam met de abstract-geometrische kunst van Bonies, Ad Dekkers en Peter Struycken. Ook verwante, eertijds onbekende buitenlandse kunstenaars als Donald Judd, Richard Lohse en Robert Ryman stonden bij Swart op het programma. Ze verwierf bekendheid als pionier van de moderne kunstwereld, eerst op de Keizersgracht en later in de Van Breestraat in Amsterdam. Na de minimalistische kunst koos ze voor rauwe, stripachtige schilderijen over seks en geweld van jonge kunstenaars als Robert Combas, Hervé di Rosa en Milan Kunc. Daarna opteerde ze voor een nieuwe generatie kunstenaars zoals Wim Delvoye, Bert Boogaard, Cecile van der Heiden, Joost van der Toorn en André van de Wijdeven.

Het Gentse Huis van Alijn heeft sinds kort een nieuwe buur: boekhandel Post Viadrina, de referentie voor Oost-Europese literatuur (Oudburg 51)! Morgen, 2 oktober organiseert de boekhandel een literaire avond in het Huis van Alijn. Deze avond brengt een selectie van de beste Poolse poëzie naar Vlaanderen. Polen staat terecht bekend als een land van dichters. Jarenlang was Krakow de enige stad ter wereld met twee Nobelprijswinnaars onder zijn inwoners: Czeslaw Milosz en Wislawa Szymborska, de boegbeelden van de moderne Poolse poëzie. Niemand minder dan Ryszard Krynicki, een van de grootste levende dichters én een van de symbolen van Nowa Fala in de Poolse poëzie, zal aanwezig zijn. Tijdens deze ontmoetingsavond praten wij over de eigenheid, maar ook de universaliteit van de Poolse poëzie. Naast Krynicki betreedt Kris Van Heuckelom, Slavist K.U.Leuven, het podium. Hij is een van de vertalers/auteurs van de nieuw te verschijnen anthologie van de Poolse poëzie: "Na de dood stond ik midden in het leven. Kopstukken van de naoorlogse Poolse poëzie". Info: www.postviadrina.be en www.huisvanalijn.be

Mark Dion is de laureaat geworden van de Smithsonian American Art Museum's Lucelia Artist Award 2008. Hij werd geselecteerd door onafhankelijke jury en gekozen om zijn verbazende creativiteit en dito diversiteit op gebied van mixed-media installaties, sculpturen en publieke projecten die de relatie aftasten tussen kunst, wetenschap en geschiedenis. Dion is de achtste winnaar van de onderscheiding waaraan een prijskaartje van 25.000 dollar hangt. De vorige laureaten waren Jessica Stockholder (2007), Matthew Coolidge (2006), Andrea Zittel (2005), Kara Walker (2004), Rirkrit Tiravanija (2003), Liz Larner (2002) en Jorge Pardo (2001).

Tijdens de opnames van het televisieprogramma van de Avro 'Tussen kunst & kitsch' in het Rijksmuseum Twenthe in Enschede werd 'de ontdekking van de eeuw' gedaan: een schilderij van Pieter Breughel de Jonge (1564-1638). Op het ronde schilderijtje dat dateert uit 1620 is een rustend boerenechtpaar te zien. Breughels signatuur werd op het werk van 17 centimeter doorsnede aangebracht in de stam van een boom. Breughelexpert John Hoogsteder schat het schilderij tussen de 80.000 en 100.000 euro. Pittig detail: de echtgenoot van de eigenares kocht het kunstwerkje in 1950 bij een antiquair voor nog geen 100 euro. De bewuste aflevering van 'Tussen kunst & kitsch' wordt in maart 2009 uitgezonden.

Nog tot en met 14 december eerstkomend loopt in het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten in Antwerpen de tentoonstelling 'Voorbeeldige busten. Het borstbeeld in de Nederlanden 1600-1800'. Het gaat hier om de eerste overzichtstentoonstelling van monuentale baroksculptuur die sinds het Rubensjaar in 1977 werd georganiseerd. Niet alleen wordt het borstbeeld als uitgangspunt van een apart genre gepresenteerd; ook schilderijen, gravures en tekeningen verduidelijken de betekenis en de functie van bustes in de nieuwe tijd. Info: www.kmska.be

Gisteren had de finissage plaats van 'Werk / Some Work', de titel van de tentoonstelling met werk van Benjamin Verdonck (°1972). Verdoncks werk zou kunnen opgevat worden als een onderzoek naar de rol van kunst en theater in onze samenleving. Hij is niet voor niets naast acteur en schrijver ook theatermaker en beeldend kunstenaar. In LLS 387, ruimte voor actuele kunst, waren enkele objets trouvés te zien alsook collages, tekeningen, foto's, filmdocumenten en andere verzamelingen.