Gisteren opende in de Royal Academy of Arts in Londen de tentoonstelling 'Byzantium 330 - 1453'. Nog tot en met 22 maart zouden er zo'n 300 kunstvoorwerpen worden geëxposeerd. Maar ondertussen is gebleken dat een zevental belangrijke kunstwerken nog niet ter plaats zijn aangekomen. Niettegenstaande zowel de Russische als de Egyptische autoriteiten de werken vrijgaven liggen zowel administratieve rompslomp als vrees voor beschadiging tijdens de reis - sommige werken zijn erg kwetsbaar en enkele zijn nog nooit buiten het land van herkomst tentoongesteld - aan de oorzaak van het oponthoud. Volgens de cocurator van de tentoonstelling Adrian Locke zou deze expositie een van de moeilijkste zijn van de laatste jaren. Info: www.royalacademy.org.uk

De Duitse hoofdstad Berlijn tekt zo'n 2,2 miljoen euro uit voor een opknapbeurt van De Berlijnse Muur die van 13 augustus 1961 tot 9 november 1989 West- en Oost-Berlijn van elkaar scheidde. De 'Berlinische Mauer' was 45,3 km lang en een onderdeel van de Duits-Duitse grens. Het bouwsel was het meest bekende symbool van de Koude Oorlog en de deling van Duitsland. Na de val van de muur werd aan 118 kunstenaars uit 24 verschillende landen gevraagd het resterende deel te decoreren met fresco's. In totaal zullen zo'n 830 muursegmenten en 105 kunstwerken worden gerestaureerd; een titanenklus als men dat wil klaarkrijgen voor de 20ste verjaardag in november 2009.

In de Parijse Espace Culturel Louis Vuitton loopt nog tot en met 31 december de tentoonstelling 'Métamorphoses - Trajectoires Coréennes'. Heden en verleden van Korea, de tweedeling in Noord en Zuid van een land waar zo'n 70 miljoen mensen woonden, dictatuur tegen democratie. Negen Zuidkoreaanse hedendaagse kunstenaars zorgen er voor dat de bezoeker met zijn neus op die transformatie werd gedrukt. Een vebluffende expositie met doorleefde creaties die gratis te bezoeken is. Locatie: Espace Culturel Louis Vuitton op het nummer 60 van de rue de Bassano in 750008 Parijs.

Not tot en met 22 februari 2009 loopt in het Roger Raveelmuseum in Machelen-Zulte een tentoonstelling waarop werken van twee belangrijke Belgische kunstenaars, Roger Raveel en James Ensor, worden samengebracht. En niet alleen de thematische verbanden tussen de beide grote meesters zijn belangrijk op deze expositie. Het feit dat beiden ook zelfportretten schilderen die naar Rubens verwijzen zijn even zo zwaarwegend. En zo zijn er nog enkele verwantschappen te ontdekken die een bezoek aan deze tentoonstelling zeker de moeite waard maken. Info: www.rogerraveelmuseum.be

Nog tot en met 31 maart 2009 loopt in Maaseik de tentoonstelling 'Het terracottaleger van Xi'an - Schatten van de eerste keizers van China'. De veertien in de Minderbroederskerk geëxposeerde beelden zijn gemiddeld 1,86 meter hoog en wegen elk circa 300 kilo. Het terracottaleger is bij toeval in 1974 ontdekt door een boer die een waterput groef. Sindsdien zijn archeologen druk bezig met het blootleggen van de ca. 7.000 terracottasoldaten. In Musea Maaseik worden, naast de 14 originele beelden, verfijnde krijgers, ruiters én hun paarden, ook méér dan 200 bijzondere grafgiften uit de Qin- en de West-Han-dynastie getoond; die getuigen van het geloof in het leven na de dood in deze periode. Er wordt ook een film vertoond waarbij het publiek een reis maakt in de tijd, naar de provincie Shaanxi van 2200 jaar geleden, waar toentertijd het machtscentrum lag van de eerste twee Chinese dynastieën. Deze regio kent een grote rijkdom aan archeologische vindplaatsen. (Foto: Tim Danneels) Info: www.museamaaseik.be

In de Lange Winkelhaakstraat in Antwerpen heeft de sociaal-professionele kunstenaarsvereniging SMart haar vestiging officieel geopend in het Designcentrum De Winkelhaak. Het doel van SMart - dat bestuurd wordt volgens een charter - is het verenigen van kunstenaars, hen gratis informeren over hun rechten en plichten, en hen bijstaan op fiscaal, sociaal en juridisch vlak, terwijl ook praktische assistentie wordt aangeboden. Tot nu focuste SMart zich vooral op het Franstalige landsgedeelte. Nu heeft de vzw kantoren in Antwerpen, Bergen, Brussel, Gent, Luik en Namen. Info: www.smartvzw.be

Tot en met 1 februari 2009 loopt in de National Portrait Gallery in Londen de tentoonstelling 'Annie Leibovitz: A Photographer's Life 1990-2005'. Anna-Lou (Annie) Leibovitz (°1949, Waterbury in Connecticut is een Amerikaanse fotografe. Ze kreeg haar opleiding aan het San Francisco Art Institute. In 1970 begon ze te werken voor het blad Rolling Stone. Sinds 1983 werkt ze voor het tijdschrift Vanity Fair. Leibovitz had een hechte relatie met schrijfster en essayiste Susan Sontag. Zij ontmoetten elkaar in de late jaren tachtig. Leibovitz heeft ooit gezegd dat Sontag als een mentor voor haar was en haar werk op constructieve wijze bekritiseerde. Info: www.npg.org.uk

Het Amerikaanse vakblad Communication Arts Magazine heeft de Award of Excellence 2008 toegekend aan de Nederlandse tekenaar Joost Swarte. Hij kreeg de onderscheiding voor de cover die hij in augustus 2007 tekende voor The New Yorker. Het onderwerp van die editie was: 'Summer reading'. Joost Swarte (Heemstede, 1947), die voor industrieel ingenieur studeerde, is naast striptekenaar ook grafisch ontwerper. Hij is bekend door zijn 'klare lijn'. In 1971 begon hij zijn eigen stripmagazine 'Modern Papier'. Maar ook zijn talloze tekeningen, postzegels, posters, ansichtkaarten, LP- en CD-hoesjes en ontwerpen voor omslagen van bladen (zoals voor het Nederlandse weekblad Vrij Nederland, het Belgische weekblad Humo en het Italiaanse architectuurmagazine Abitare bezorgden hem blijvende roem. Midden de jaren tachtig was hij medestichter van uitgeverij Oog & Blik op. Behalve strips en grafisch ontwerpen ontwerpt Joost Swarte ook meubilair, glas in lood ramen, muurschilderingen en andere objecten. Hij is ook initiatiefnemer van de Stripdagen Haarlem, een tweejaarlijks internationaal stripevent. In 2004 werd Swarte door Koningin Beatrix geridderd tot Officier in de Orde van Oranje-Nassau. Lees meer

Voor de overzichtstentoonstelling 'Betoverd door vrouwen' in het Groninger Museum, waarop schilderijen van John William Waterhouse zullen worden getoond, heeft de Britse musicalschrijver Sir Tim Rice toegezegd werken uit zijn privécollectie in bruikleen te zullen geven. Rice bezit zes werken van de Britse schilder. Hij zal de werken zo'n goed jaar moeten missen omdat ze na Groningen ook in Londen en Montreal zullen worden geëxposeerd. Rice zal aanwezig zijn op de officiële opening van de tentoonstelling op 14 december van dit jaar. Sir Timothy Miles Bindon Rice (Amersham, Buckinghamshire, Engeland, °1944) is vooral bekend geworden door het schrijven van liedjesteksten voor films en musicals. Hij heeft onder andere samen met Andrew Lloyd Webber de musical Evita en Jesus Christ Superstar geschreven en met Elton John de muziek van The Lion King. John William Waterhouse (Rome, 1849 – Londen, 1917) was een Engels schilder. Hij wordt gerekend tot de Prerafaëlieten (een vertaling van de Pre-Raphaelite Brotherhood), een 19de-eeuwse Britse kunststroming in 1848 opgericht door William Holman Hunt, John Everett Millais en Dante Gabriel Rossetti.

Deense kunstenaars, opererend onder de naam N55, hebben een Wandelend Huis gecreëerd, samen met Amerikaanse wetenschappers van de universiteit van Massachusetts. Het concept van hun 'Walking House' ontsproot toen de Denen verleden jaar een onderzoek instelden naar de levensstijl en verwachtingen van mensen die leven in overstromingsgebieden of naast vervelende buren. Ook voor anderen, die enkel een nomadisch leven willen leiden, is het gebouw op zes hydraulische poten dé oplossing. Het huis beweegt zich autonoom voort op om het even welke soort terrein, met behulp van zowel wind- als zonne-energie. Op You Tube kan je het Wandelend Huis bekijken: http://uk.youtube.com/watch?v=CvxIB83Y0PA

Nog tot en met 4 januari 2009 is in de serie Schelt(h)ema’s – solopresentaties van kunstenaars die De Lakenhal sinds 2005 in Scheltema organiseert - een installatie te zien van Ruchama Noorda onder de titel: 'Statisch Vooruitgangsmonument'. Ruchama Noorda (°1979) studeerde aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunst in Den Haag en aan het Sandberg Instituut. Verleden jaar won zij in Leiden de (eerste) Hermine van Bers aanmoedigingsprijs voor kunstenaars onder de 35 jaar. Noorda maakte naam gemaakt met haar eigenzinnigen, bijwijlen provocerende installaties, foto’s en beelden. Haar kunstwerk in Scheltema installatie is een hedendaagse interpretatie van het 20ste-eeuwse ‘totaalkunstwerk’ en bestaat uit een verzameling van objecten, keramiek, meubelen, tekeningen, typografie en film. Gecombineerd met Noorda’s eigen werk krijgen deze objecten, verdeeld over drie ruimten, een nieuwe context. Info: www.lakenhal.nl en www.scheltemacomplex.nl

Vanavond heeft in de Studio van het Paleis voor Schone Kunsten in Brussel de voorstelling plaats van werk van de Franse situationist Guy Debord. Om 19 uur wordt 'Sur le passage de quelques personnes à travers une assez courte unité de temps' vertoond, een film van 20 minuten uit 1959 en om 20 uur 'In girum imus nocte et consumimur igni' (1978, 105'). Guy Debord (1931-1994) was een naast situationist ook filosoof, filmmaker, schrijver en cultfiguur. Onder zijn leiding voerde de Situationistische Internationale vanaf 1957 strijd tegen de opkomende macht van de media, de consumptiemaatschappij en bestaande artistieke en maatschappelijke normen en legde met de 'beweging van de 22ste maart' zo de basis van wat resulteerde in mei '68. Info: www.bozar.be

Morgen, zondag 26 oktober loopt de tentoonstelling 'Black is beautiful' ten einde in de Nieuwe Kerk op de Amsterdamdse Dam. Online wordt de expositie echter voortgezet. 'Black is beautiful - Rubens tot Dumas' is het geesteskind van gastconservator Esther Schreuder, die al jaren onderzoek doet naar de rol van zwarte mensen in de Nederlandse kunstgeschiedenis. Deze boeiende tentoonstelling, een ontdekkingsreis doorheen de kunstgeschiedenis, opende op 26 juli laatstleden en wou een kijk bieden op de fascinatie voor de schoonheid van zwarte mensen. Het geheel van kunstwerken uit binnen- en buitenland toonden aan dat die al zo'n zeven eeuwen een essentieel deel uitmaken van de Nederlandse culturele geschiedenis. Info: www.blackisbeautifulamsterdam.nl

Nog tot en met 11 januari 2009 loop in het Stadhuis van Brussel een tentoonstelling met werk van Tomi Ungerer, een van de invloedrijkste Franse illustratoren van zijn generatie en een veelgeprezen graficus. Hij is vooral bekend om zijn kinderboeken, met de meeslepende verhalen met educatieve inslag. Ungerer is als kunstenaar een geëngageerd man die de waarden van onze maatschappij verdedigde door bijvoorbeeld apartheid te veroordelen of de Europese solidariteit te verdedigen. Humor en satire lopen echter als een rode draad doorheen zijn oeuvre. Voor deze expositie werden niet alleen tekeningen uit kinderboeken (onder andere Heidi) verzameld, maar ook tekeningen naar de natuur en politieke, culturele en reclamaffiches. Tomi Hungerer werd geboren in 1931 in Straatsburg, de hoofdstad van de regio Elzas in het noordoosten van Frankrijk. Hij debuteerde als auteur/illustrator in 1957. Verleden jaar kreeg hij een eigen museum in zijn geboortestad. eigen museum in Straatsburg. Men vindt er zowel kinderboeken als Kamasutra-persiflages.

Op 10 november zal het veilinghuis Christie's in Amsterdam het schilderij 'Beeldenstormers in een gotische kerk' onder de hamer brengen. Het vroegzeventiende-eeuws paneel werd geschilderd door Hendrik van Steenwijck II, een kunstenaar die verbonden was aan het Haagse hof van Frederik Hendrik. De Zuid-Nederlander, ook bekend onder de naam Hendrick van Steenwijck de Jonge, was schilder en tekenaar van religie, stillevens en architectuurstukken (kerkinterieurs). Hij werd geboren tussen 1570 en 1590 in Antwerpen en overleed in 1649 in Leiden of Den Haag. Geschat wordt dat het kunstwerk minstens 50.000 euro zal opbrengen. Dezelfde avond wordt ook 'Drie studies van een jonge vrouw' geveild. Dat werk is afkomstig uit de studio van de Antwerpse Peter Paul Rubens.

De vooraanstaande Indiase schilder Paritosh Sen is gestorven. Het is 90 jaar geworden. Paritosh Sen werd geboren in Dhaka, nu Bangladesh, in een voormalige Ayurvedische familie. De wereld van de natuur, kleur en beweging boeiden hem van jongsaf aan. Sen liep van huis weg om les te gaan volgen aan de Madras Art School onder leiding van Devi Prosad Roy Chowdhury. In 1943 heeft hij samen met zijn vrienden de Calcutta-groep opgericht. In 1949, verliet hij zijn geboorteland om zich in Europa te gaan vestigen. In Parijs volgde hij les aan de Andre Lhotes school, Academie Grand Chaumier, Ecole des Beaux Arts en Ecole de Louvre, waar hij de geschiedenis van de schilderkunst bestudeerde. Hij ontmoette Picasso in 1954, wat een diepe indruk op hem maakte, en hij keerde naar Calcutta terug. Om zijn boterham te verdienen werd hij kunstleraar aan de Netarhat School in Palamau, in de buurt van Ranchi. Nadien trad hij in dienst van een nieuw opgerichte school voor druktechnologie waar hij het departement 'ontwerp en lay out' leidde. school of printing technology as professor of design and layout. Hij trad toe tot de pas geopende school van printing technologie als hoogleraar ontwerp en lay-out.

In Rome hebben Italiaanse archeologen, onder leiding van Daniela Rossi, de graftombe ontdekt van Marcus Nonius Macrinus, de Romeinse generaal die model stond voor de Hollywoodfilm 'Gladiator'. Het grafmonument werd gevonden tijdens de bouw van een wooncomplex in de wijk Saxa Rubra, aan de oevers van de Tiber. Het archeologenteam werd erbij gehaald toen bouwvakkers op grote marmeren balken, pilaren en diverse intacte decoraties stuitten. Marcus Nonius Macrinus, geboren in in het Noord-Italiaanse Brescia, was naast legerleider ook consul onder en vriend van Marcus Aurelius, de Romeinse keizer die heerste tussen 161 en 180 na het begin van onze jaartelling. De vondst van de tombe zou worden aanzien als de belangrijkste Romeinse ontdekking van de afgelopen decennia.

De Dirk Martens Literatuurprijs 2008 is dit jaar voor dichter, kunstkenner en De Morgen-columnist Bernard Dewulf. Hij krijgt die onderscheiding voor zijn boek "Naderingen: kijken en zoeken naar schilders". Op 22 november zal de prijs - ter waarde van 3.000 euro - hem in Aalst worden overhandigde. Zijn gelauwerde essaybundel is de neerslag van gesprekken die Dewulf voerde met schilders waarbij hij niet alleen de kunstenaar maar zijn werk beschouwt. Eerder publiceerde Bernard Dewulf onder andere 'Waar de egel gaat', 'Blauwziek' en 'Loerhoek'. Lees meer

Vanaf 30 oktober tot en met 4 januari 2009 loopt in de Schirn Kunsthalle in Frankfurt een tentoonstelling waarop een 30-tal werken uit de "période vache" van de Belgische schilder René Magritte (1898-1967) te zien zullen zijn. Het is meteen de eerste maal dat deze reeks werken van de beroemde surrealist buiten Frankrijk en België aan het publiek wordt getoond. De schilderijen en gouaches, die verwijzen naar James Ensor en Henri Matisse werden toentertijd - in 1948 - afgekraakt en zorgden voor nogal wat consternatie in Parijs. Ter gelegenheid van de tentoonstelling in Frankfurt heeft Ludion een catalogus uitgegeven.

De Nederlandse ontwerper Bruno Ninaber van Eyben (°1950) heeft de Piet Zwart Prijs gekregen. De winnaar van deze oeuvreprijs, een onderscheiding die om de twee jaar wordt uitgereikt, was het afgelopen jaar ook laureaat van het Fonds voor beeldende kunsten, vormgeving en bouwkunst. Van Eyben is ook producent én hoogleraar Vormgeving aan de TU Delft. Als ontwerper leverde hij ondermeer de Nederlandse afbeelding op de euromunt, het halshorloge aan een rubberen koord en de kleurenwaaier voor Sikkens. – het zijn ontwerpen die door miljoenen handen zijn aangeraakt. Bruno Ninaber van Eyben was ook nauw betrokken bij npk, het bureau waar hij in 1985 partner van werd en dat gewijzigd werd in 'Ninaber¦Peters¦Krouwel industrial design'.

Kunst naar het theater brengen, dat is wat Pol Heyvaert wil met zijn stuk 'René'. In dit theaterstuk maken we dan ook kennis met het werk van een plastisch kunstenaar: René Heyvaert, oom van de regisseur. René Heyvaert (1929-1984) was een architect en conceptueel kunstenaar, die pas na zijn dood bekend werd door ondermeer een overzichtstentoonstelling in 2006 in het Gentse SMAK. Tijdens zijn leven schreef René Heyvaert tal van brieven, over zijn rol als mens en als kunstenaar in de maatschappij. Die brieven vormen het basismateriaal voor de voorstelling. Ze werden herwerkt door auteur Paul Mennes en Pol Heyvaert zelf. Heyvaerts verwierf internationale faam met 'Aalst' op tekst van Dimitri Verhulst. Dat stuk - dat nogal wat deining veroorzaakte in 2005 - gaat over het assisenproces van een familiedrama, een dubbele kindermoord. 'René (Campo, Theater Antigone en Muhka) loopt nog tot 25 oktober in de Gentse Minardschouwburg, nadien is het stuk te zien in Theater Antigone in Kortrijk, Nona in Mechelen, in CC Genk, Stuk in Leuven en in de Antwerpse Monty. Info: www.campo.nu

Nog tot en met 11 januari 2009 loopt in het Museum Meermanno in de Nederlandse hoofdstad Den Haag een tentoonstelling met als titel 'Maerlants Rijmbijbel'. Jacob van Maerlant voltooide zijn 'Rijmbijbel', die 35.000 versregels omvat, in maart 1271. Het exemplaar dat in Meermanno wordt getoond is het meest bijzondere: het is het oudst gedateerde én gesigneerde verluchte manuscript in de Noordelijke Nederlanden. Jacob van Maerlant (ca. 1225 – ca. 1300) was een auteur (dichter, schrijver, vertaler) uit de zuidelijke Nederlanden. Hij werd geboren in de omgeving van Brugge en vestigde zich in het nabijgelegen Damme. Omstreeks 1260 werd hij koster in het plaatsje Maerlant, vlakbij Brielle, waar hij zijn schrijverschap begon. Wie geïnteresseerd is, kan de Rijmbijbel, een kopie uit 1332, bekijken via www.geheugenvannederland.nl of www.meermanno.nl

'Konpira-San, Sanctuaire de la mer - Trésors de la peinture japonaise' ( Schatten van de Japanse schilderkunst Konpira-San - Heiligdom van de zee) is de titel van een tentoonstelling in het Parijse Musée National des Arts Asiatiques Guimet die nog loopt tot en met 9 december. Deze boeiende expositie is een onderdeel van de herdenking van de 150ste verjaardag van de diplomatieke betrekkingen tussen Frankrijk en Japan. Het is de perfecte gelegenheid de grote werken uit de XVIIIe eeuw te bewonderen en te praten over shintoïsme, de animistische godsdienst van de Japanse archipel. Info: www.guimet.fr

Stefan Schöning, Vlaanderens Designer van het Jaar, heeft de ontwerpen gemaakt van de verkeerslichten die binnenkort onze straten zullen opfleuren. De nieuwe verkeerslichten werden voorgesteld op Interieur 08 in Kortrijk. Eerder ontwierp Schöning, die van opleiding industrieel ontwerper is, de huisstijl van de NMBS. Hij is ook verantwoordelijk, samen met architect Giuseppe Farris, voor de herinrichting van de lokettenzaal van het Vlaams Parlement. Tijdens de Kortrijkse interieurbiënnale wordt ook zijn eerste monografie 'stefan schöning release.O1' voorgesteld, uitgegeven door Stichting Kunstboek. Info: www.interieur.be en www.stefanschoning.com

De wereldwijde financiële crisis heeft dan toch gevolgen op de kunstmarkt. Op de jaarlijkse Frieze Art Fair in Londen, een van de drie toonaangevende beurzen voor moderne kunst in de wereld, ging de verkoop toch een beetje achteruit in vergelijking met vorig jaar. Op de zesde editie van de beurs waren 150 galeries aanwezig uit 27 landen. Verkoopcijfers maakt Frieze niet bekend maar naar verluidt zouden collectioneurs toh langer hebben nagedacht over hun bestedingen. galerie-eigenaren was Nicholas Logsdail van de Londense Lisson Gallery die een spiegel van Anish Kapoor voor bijna 1,3 miljoen euro verkocht aan een Amerikaans museum. En toch boekten sommige galeriehouders successen. Zo verkocht de New Yorkse Marianna Boesky een schilderijtje van Barnaby Furnas voor 37.000 euro. De Londense White Cube verlaagde zijn prijzen. Zo werd een geëmailleerd schilderij van de Anglo-Indiër Raqib Shaw aangeboden voor 740.000 euro, daar waar een soortgelijk doek op Art Basel nog zo'n 960.000 euro opbracht. Gisteren opende de Foire Internationale d’Art Contemporain (fiac) in Parijs. Benieuwd hoe daar zal gereageerd worden.