Eerst waren er 112 inzendingen, toen 12 genomineerden en uiteindelijk selecteerden het Vlaams Audiovisueel Fonds (VAF) en de Franstalige omroep RTBF 6 documentaireprojecten voor de reeks "To be or not to.be" met als overkoepelend thema 'België'. Wat de politiek niet kan, brengt Cultuur tot stand: 1 label brengt films uit het Vlaamse en Franstalige landsgedeelte. VAF en de RTBF subsidiëren de documentaires die tegen eind 2009 klaar moeten zijn. Voor elke film staat 85.000 euro ter beschikking. De geselecteerde projecten zijn: "Belgische-route-Belge" van Geertrui Coppens, "Het beloofde land (la terre promise)" van Luckas Vander Taelen en Pascal Verbeken, "Toekomst(EN) - Avenir(S)" van Maya Van Leemput, "België in al zijn staten - La Belgique dan tous ses états" van Jacques Duez, "Ca rime et ça rame comme tartine et boterham" van Isabelle Dierckx en "La royale harmonie" van Manu Bonmariage.

'Het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen. Een geschiedenis 1810-2007' is de titel van een boek geschreven door Leen de Jong en uitgegeven door Stichting Kunstboek. Het bevat 256 pagina's en ligt aan 45 euro te koop in de boekwinkels. De auteur brengt op een heldere en onderhoudende manier ondermeer verslag uit over de bouw van de neoclassicistische cultuurtempel en toont de in 1925 ontworpen maar niet-gerealiseerde uitbreidingsplannen van het binnenkort te restaureren en te renoveren museum. Het KMSKA in zijn huidige vorm dateert van 1890 en kostte toenterijd 2 miljoen frank. Momenteel bestaat de kunstcollectie uit zo'n zesduizend werken die voor bijna de helft door het museum zelf werden aangekocht; schenkingen en legaten zorgden voor de rest. Naast nooit eerder gepubliceerd beeldmateriaal werden in het boek ook prachtige foto's van Karin Borghouts afgedrukt.

Naar aanleiding van zijn grote solotentoonstelling “Le Grand Tour” in het MAC’s, presenteert het Paleis voor Schone Kunsten de installatie Lava II en 6 foto's van Jean-Marc Bustamante. De expositie loopt van 10 december tot en met 1 februari 2009. "Bustamante springt steeds van het ene medium naar het andere. Hij graaft graag in de relaties tussen de dingen: tussen fotografie en schilderkunst, tussen het abstracte en het beeldende, tussen bepaalde vormen die vrij en toevallig zijn en andere die meer geconstrueerd zijn, tussen afgewerkt en onregelmatig, tussen transparant en ondoorzichtig, tussen constructie en aanpassing". Er is op deze tentoonstelling - in samenwerking met het MAC’s en Galerie Xavier Hufkens - ook een serie van 6 grote foto’s te zien die werden genomen in 2001 op het eiland Hokkaido in Japan. Men ziet daarop de tectonische lagen die kenmerkend zijn voor deze regio waar regelmatig aardbevingen en vulkaanuitbarstingen plaatsvinden. Info: www.bozar.be

De Schotense uitgeverij Book Art Industry (B.A.I.) heeft een nieuw boek op de markt gebracht met als titel 'Eugeen Van Mieghem - Antwerpen'. Het is voor de eerste maal dat een publicatie verschijnt waarin, naast gekende creaties uit ondermeer het Antwerpse Prentenkabinet, onbekende werken van de Antwerpse schilder en tekenaar werden opgenomen. Een aantal hiervan komen uit buitenlandse musea, waaronder Boedapst. Auteur Erwin Joost linkt in zijn boek het levenverhaal van Van Mieghem aan de stad Antwerpen en bij uitbreiding de Antwerpse haven. 'Eugeen Van Mieghem - Antwerpen' omvat 256 pagina's en kost 29,95 euro. ISBN-13: 9789085864721.

Nog tot en met 27 december loopt in Hasselt een creatief project 'Private/Public'. Er neemt heel wat scheppend talent aan deel, zowel neofieten als bekende namen en uit diverse disciplines, zoals beeldende kunstenaars, fotografen, videasten, designers, mode-ontwerpers, architecten en literatoren. Participanten zijn ondermeer Dirk Claesen, Marijn Dionys, Bart Lens, Hilde Overbergh, Mo Ramakers, Vika Varhanava, Kristof Vrancken en Lulu Wang. Info: www.superstories.be

Bij Christie’s heeft een aquarel van Vincent van Gogh (1853-1890) met 151.000 euro twee keer meer opgebracht dan verwacht. Een particuliere bieder aan de telefoon werd de nieuwe eigenaar van het winterlandschap (gebaseerd op een werk van Jozef Israëls) dat Vincent van Gogh in 1877 – hij noemde zich nog geen kunstenaar en versleet in hoog tempo betrekkingen als galerie-assistent, leraar en boekverkoper – maakte op zijn Amsterdamse zolderkamertje. De afmetingen van het werk (cfr. illustratie - detail) zijn 14,5 x 21,5 cm en het is gemaakt in potlood, waterverf en bruine inkt.

Bij BE-PART, Platform voor actuele kunst in Waegem, loopt van 7 december aanstaande tot en met 25 januari 2009 de tentoonstelling 'The shadow House', een nieuwe (in situ)-creatie van Philip Huyghe. Deze West-Vlaamse kunstenaar, geboren in Ieper in 1959, maakt installaties, collages, objecten, tekeningen en video’s. Hij creëert in zijn werken een eigen, wereld en evoceert een dialoog die zweeft tussen realiteit en bedrog, tussen 'facts and fiction', gebruik makend van verbanden tussen diverse media. Info: www.be-part.be

Zopas heeft Vlaams minister van Cultuur Bert Anciaux in Brugge de nieuwe aankoop onthuld - in het kader van het proactief sleutelwerken - en topstukkenbeleid van de Vlaamse Gemeenschap - van het retabel van de Heilige Nicolaas. Het werk, geschilderd door de Meester van de Legende van de heilige Lucia, vertelt verhalen van de heilige Nicolaas van Myra, Sinterklaas dus. Kostprijs: 442.687 euro. Het centrale paneel van dit retabel is reeds in eigendom van het Groeningemuseum. De verwerving heeft dan niet alleen kunsthistorisch een belangrijke waarde, maar ook een grote volksculturele impact.

Op zaterdag 6 december om 18 uur vangt in de Latemse Kunstgalerij Mens & Natuur de retrospectieve tentoonstelling 'Romain Witdouck. Op zoek naar de Kern - In search of the Source' aan. Romain Witdouck (°1934) leeft, na een turbulent leven en een drukke carrière, al enkele jaren voluit voor zijn passie: schilderkunst. Schilderde hij vroeger voornamelijk met penseel of paletmes op doek, met olieverf, tegenwoordig werkt hij vooral met olieverf op papier. De tekening werkt hij uit met krijt; hij experimenteert ook met spuitbus op doek. Zijn thema’s haalt hij uit de actualiteit en abstractie komt nogal eens in de plaats van het figuatieve. Witdouck is zich intensief gaan verdiepen in religie, is geboeid door het werk van Neale Donald Walsch, door het Tibetaans Boeddhisme en vooral door de taalsymboliek van het Hebreeuws en de Kabbalah. Info: www.mens-en-natuur.com

De Amsterdamse producent Lagestee Film BV zou aan een documentaire werken over de eerder dit jaar overleden literator en beeldend kunstenaar Hugo Claus. Regisseur Tonko Dop wil de film - die als werktitel 'De Veelvraat Hugo Claus' meekreeg - volgend jaar in première laten gaan rond 19 maart, de sterfdag van Claus. De Nederlandse NPS en de Belgische VRT zijn coproducenten. Talloze Nederlandse en Belgische prominenten, intimi, vrienden en collega's van Claus, alsook zijn weduwe werken aan de film mee. Claus was romanschrijver en dichter; hij liet zo'n 150 boeken achter. Maar hij was ook scenarist en regisseur, schilder en tekstschrijver.

Van 5 tot 9 december loopt in Hal 1 van Flanders Expo in Gent 'Lineart', de jaarlijkse kunsthappening voor kunstliefhebbers en -verzamelaars. Het prestigieuze kunstgebeuren heeft oog voor zowel etnografische, moderne en hedendaagse kunst; ook design, etnische en grafische, video- en multimediale kunst, en fotografie komen aan bod. Een nieuw initiatief dit jaar is de 'B - New Gallery Selection', een project voor jonge Belgische promotiegaleries. Ook de 'Young Ones Award', ondertussen een vaste waarde geworden, zal zonder twijfel menig kunstminnaar aantrekken. Een vijfkoppige jury van professionals zal dit jaar voor het eerst de 5 creatiefste galeriestands bekronen met een 'Lineart Gallery Award'. Info: www.lineart.be

Tot en met 1 maart 2009 focust het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen op een van zijn topstukken: 'Aanbidding door de koningen' van Peter Paul Rubens. Bezoekers kunnen dan vanaf een twee meter hoog platform dit meesterwerk van een van de beroemdste Vlaamse meesters van dichtbij bewonderen. Het is de tweede maal dat het KMSKA op die manier een dergelijk werk aan het publiek presenteert. Het is immers de bedoeling van dit groots opgezet project om de Rubenscollectie wetenschappelijk te ontsluiten. Ontstaanscontext, restauratiegeschiedenis, schildertechniek en iconografie zijn hiervan elementen. Het KMSKA presenteert de resultatenvan dit wetenschappelijk onderzoek onder de titel "Rubens doorgelicht". Via tekst en beeld wordt door middel van een videomontage een en ander aan de bezoeker uitgelegd. Lees meer

'Diana und Actaeon. Der verbotene blick auf die Nacktheit' is de titel van een tentoonstelling die in het Museum Kunst Palast in Düsseldorf loopt tot en met 15 februari van volgend jaar. De expositie is in Duitsland veelbesproken. De kunstenaar als voyeur, als exhibitionist, is een thema van alle tijden, of het nu om een man gaat of of een vrouwelijke vakgenoot. In driehonderd werken, van de oudheid tot de dag van vandaag, krijgt de bezoeker een overzicht van wat in al die tijd in een taboe-sfeer was gehuld. Curator van de tentoonstelling is de Zwitser Beat Wismer, de nieuwe directeur van Museum Kunst Palst. Info: www.museum-kunt-palast.de

The Architects' Journal meldt dat Norman Foster en Zaha Hadid, twee van 's werelds bekendste architecten, de renovatie van Mekka, de heilige moslimstad in Saoedie-Arbabië, op zich zouden willen nemen. Naar verluidt zouden er geheime plannen bestaan om de capaciteit van de site rond de moskee Al-Masjid al-Harām in een eerste fase op te trekken van 900.000 naar anderhalf miljoen en later tot drie miljoen. In de moskee bindt zich de kubusvormige Ka'aba, het centrale heiligdom van de islam, bekend als Bayt Allah ('Huis van God'). Als onderdeel van de hadj, de bedevaart naar Mekka, lopen miljoenen moslims telkens zeven keer rond de Ka'aba.

De verkiezing van hét woord van het jaar 2008 is van start gegaan! Vanaf vandaag kan gestemd worden op één van de 10 genomineerde woorden die 2008 het beste karakteriseren. Is dat bankendomino? Of toch smirten? Welk woord gaat de geschiedenis in als hét Woord van het jaar 2008? Tot en met maandag 15 december 12 uur kunnen taalliefhebbers hun stem uitbrengen op één van deze woorden via www.woordvanhetjaar.nl. Daar staat ook de betekenis van deze woorden. Op dinsdag 16 december 2008 wordt het winnende woord bekendgemaakt. Stemmers maken dagelijks kans op een exemplaar van het boekje Woord van het jaar 2008. De Woord van het jaar-verkiezing is een samenwerking van Genootschap Onze Taal, dagblad De Pers en Van Dale Uitgevers. Lees meer

Nog tot en met 14 december loopt in de faculteit Ingenieurswetenschappen (de voormalige Bayer-studio's) van de Gentse universiteit de tentoonstelling 'Perche realizzare un'opera quando e cosi bello sognarla soltanto?'. Ook het SMAK neemt aan het evenement deel. Met deze expositie, georganiseerd door het Hoger Instituut voor Schone Kunsten (HISK), sluiten twaalf internationale kunstenaars een tweejarige periode aan het HISK / Hoger Instituut voor Schone Kunsten af. Voor deze afscheidstentoonstelling nodigde het HISK Philippe Van Cauteren en Thomas Caron (S.M.A.K.) uit als curatoren. Info: www.hisk.edu Lees meer

In de architectuurruimte van Ter Kameren loopt van 5 december tot en met 25 januari 2009 een retrospectieve tentoonstelling van Lucien De roeck, de veelzijdige graficus die het logo van we Wereldtentoonstelling Expo '58 ontwierp. Naast docent aan het Ter Kameren, was kunstenaar De Roeck ook begenadigd typograaf, ontwerper van affiches en maquettebouwer. Expo 58 was een wereldtentoonstelling in de Belgische hoofdstad Brussel. Ze vond plaats van 17 april tot 19 oktober 1958 op de Heizel. Het was de twaalfde wereldtentoonstelling en de eerste na de Tweede Wereldoorlog. Ze stond volledig in het teken van het geloof in vrijheid en vooruitgang, een belangrijk kenmerk van de jaren vijftig en zestig. Info: www.lucienderoeck.be

De 44-jarige Britse kunstenaar Mark Leckey is tot laureaat uitgeroepen van de prestigieuze Turner Prize gekregen. Hij mocht de prijs, ter waarde van 25.000 pond (bijna 30.000 euro), gisteren in ontvangst nemen tijdens een bijeenkomst in het Londense Tate Britain. Leckey verwerkt in zijn werken film, geluid, animatie en beeldhouwkunst. Hedendaagse cultuuruitingen vormen de basis van zijn eigen creaties; verlangen en verandering zijn elementen die er blijkbaar een belangrijke rol in spelen. De jaarlijkse Turner Prize is de belangrijkste kunstprijs van Engeland en tevens een van de meest illustere kunstprijzen ter wereld.

De Nederlandse regisseur Aliona van der Horst heeft de Zilveren Wolf Award gewonnen met een film over de Russische dichter Boris Ryzhy. Zij kreeg de onderscheiding, die werd uitgereikt op het International Documentary Film Festival (IDFA 2008), in de categorie documentaires tot 60 minuten. 'Reporting from a Closed Country' van Anders Østergaard kreeg de VPRO Joris Ivens Award voor beste lange documentaire. De Special Jury Award van de jury van de Joris Ivens Competitie werd toegekend aan Rick Minnich en Matthew Sweetwood voor hun Forgetting Dad. De jury van de Zilveren Wolf deelde voor het eerst een Special Jury Award uit aan 'Lady Kul el Arab' (Israël) van Ibtisam Mara'ana. Deze 21e editie van het festival telde 157.500 bezoekers.

Aanstaande vrijdag, 5 december organiseert het Antwerpse Letterenhuis een Staten-Generaal van het literaire erfgoed in Vlaanderen. Schrijvers, verzamelaars, antiquaren, museum- en archiefmedewerkers, onderzoekers en journalisten wordt dan gevraagd zich te buigen over hoe Vlaanderen in de 21ste eeuw zorg dient te dragen voor haar literaire verleden. Er is onder andere een lezing gepland van H.W. von der Dunk en Leen van Dyck, een debat met Gudrun De Geyter van radio Klara en er worden visies op literair erfgoed geventileerd door Walter van den Broeck, verzamelaar Rik Van Cauwelaert, antiquair Kris Landuyt, Marc Reynebeau, Tom Sintobin en Ronald Soetaert. De deelname is gratis.

In de Amerikaanse stad Washington heeft de politie een Roemeen gearresteerd die probeerde de gouden boekenlegger te verkopen die Adolf Hitler in 1943 van Eva Braun ten geschenke zou hebben gekregen. De arrestant wou er 100.000 dollar voor in de plaats. De 18-karaats bladwijzer is versierd met een hakenkruis, de beeltenis van Hitler en een inscriptie. Braun gaf het kostbare kleinood aan Hitler als troostgeschenk nadat hij de slag om Stalingrad had verloren. Na de oorlog kwam het artefact in het bezit van familieleden van veldmaarschalk Wilhem Keitel. In 2002 zou het kunstobject in Spanje worden geveild, maar het werd toen samen met een aantal juwelen gestolen.

Vanaf 2 december zal de Belgische striptekenaar Marvano gast zijn in het Brussels Stipmuseum op een tentoonstelling die wordt gehouden over zijn trilogie 'Berlijn'. Marvano, nom de plume van Mark Van Oppen (°1953, Zolder) is samen met auteru Joe Haldeman verantwoordelijk voor de inmiddels tot éen der klassiekers gerekende sciencefictionstrips 'De eeuwige oorlog'. De tekenstijl van Marvano oogt realistisch en zijn tekeningen zijn verzorgd; Marvano heeft oog voor detail maar op een functionele manier. Hij won in 2008 de Stripvos voor het beste Nederlandstalige album voor het album 'Twee koningskinderen' uit de reeks De eeuwige oorlog.

De renovatiewerken aan het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten in Antwerpen (KMSKA) zullen een aanvang nemen in 2010. Het Nederlandse architectenbureau Claus en Kaan is verantwoordelijk voor de verbouwing. Het museum zou tijdens de werken voor enige tijd de deuren moeten sluiten. Andere musea in Vlaanderen zullen delen van de collectie exposeren. Omtrent het logistiek gebeuren dient nog een en ander te worden afgesproken. Het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten is ondergebracht in een prachtige kunsttempel uit de 19de eeuw. Het museum herbergt meer dan 7000 kunstwerken van grote meesters uit de Zuidelijke Nederlanden en België. Van de Vlaamse primitieven (o.a. Jan van Eyck, Hans Memling, Quinten Metsijs, Peter Paul Rubens, Antoon Van Dyck en Jacob Jordaens) tot de 19de-eeuwse salonkunstenaars en de modernisten zoals James Ensor en Rik Wouters. Maar ook buitenlandse kunstenaars zoals Jean Fouquet, Titiaan, Frans Hals, Auguste Rodin en Amedeo Modigliani zijn er te bewonderen.

De Nederlandse kunstenares Mieke Smits heeft met 'Irfak' een geheel en al verzonnen website gecreëerd. Irfak staat voor Instant Recycling Food Aid Kit. Onder de slogan 'Uw lichaamsvet kan levens redden!' stond een foto van twee ondervoede Afrikaanse kinderen. Smits wou met dit project de mensen laten nadenken over hun ziekelijke behoefte aan eenvormigheid en hun identieke lichamelijke schoonheidsideaal waardoor ze hun identiteit zouden afwijzen. Ze vindt het ook schandalig dat mensen geld uitgeven aan plastische chirurgie terwijl anderen sterven van de honger. Info: www.irfak.org en www.glocalaffairs.eu

In de Deense hoofdstad Kopenhagen is architect Jørn Utzon overleden op 90-jarige leeftijd. Utzon werd geboren in Aalborg in 1918; hij kreeg zijn opleiding aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten in Kopenhagen. Tijdens W.O. II verbleef hij in het buurland Zweden. Hij werkte ook bij de bekende architect Alvar Alto in Finland. In 1957 won hij de internationale architectuurwedstrijd voor het nieuwe operahuis in de Australische stad Sydney. De ontwerper van het Sydney Opera House (cfr. illustratie), een van de beroemdste gebouwen ter wereld, liet zich inspireren door de zeilen van een jacht. In 2003 werd Jørn Utzon uitgeroepen tot laureaat van de prestigieuze Pritzkerprijs voor architectuur. Lees meer