De voormalige Belgische eerste-minister Guy Verhofstadt is door het bestuur van de Stichting Jaarlijkse Literatuurprijs voor fictie en non-fictie verkozen tot nieuwe voorzitter van de jury van de AKO Literatuurprijs 2009. De uitreiking van prestigieuze prijs heeft plaats in november van volgend jaar. De liberale politicus Guy Verhofstadt (°1953, Dendermonde) was van 1999 tot 2007 eerste minister. Hij is de auteur van diverse 'Burgermanifesten' en het in 2005 gepubliceerde boek 'De Verenigde Staten van Europa', dat ondertussen vertaald werd in twaalf Europese talen; hij kreeg hiervoor in 2007 de allereerste Europe Book Prize.

De Nederlandse politiek tekenaar van Duits-Joodse afkomst Fritz Behrendt is in Amsterdam overleden op 83-jarige leeftijd. Behrendt werd in Berlijn geboren in 1925. Na heel wat omzwervingen keerde hij zich tegen alle vormen van totalitaire dictatuur en bouwde vanuit Nederland een internationale carrière op als illustrator en cartoonist bij het Algemeen Handelsblad, het Parool en De Telegraaf. Hij werkte ook voor onder andere de New York Times en de Frankfurter Allgemeine Zeitung. Zijn tekeningen waren "een grafisch pleidooi voor meer menselijkheid", dixit Behrendt. In 2000 ontving hij de United Nations Award voor een van de beste cartoons van dat jaar. Zijn laatste tekening die hij net voor zijn dood naar zijn werkgever De Telegraaf stuurde, toont Zwarte Piet die zijn kostuum aan Sinterklaas afgeeft met de woorden: "Sorry Sint, maar Obama vindt het niet passen".

De Franse stripauteur en regisseur Gérard Lauzier is op 76-jarige leeftijd overleden in Parijs. Lauzier werd geboren op 30 november 1932 in Marseille, een havenstad in Zuid-Frankrijk. Hij studeerde filosofie en later architectuur. Begin jaren '80 schiep hij de stripfiguur Michel Choupon, een jonge rebel die in opstand kwam tegen de regels die de maatschappij hem oplegde. Als filmmaker werd hij bekend met de prent 'Mon père ce héros' (1991) waarin ondermeer Gérard Depardieu een van de acteurs was. Lazier was ook co-auteur van 'Astérix et Obélix contre César', een film uit 1999.

Het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten in Atnwerpen heeft twee schilderijen verworven van de Nederlandse schilder Co Westerik (Den Haag, 1924). Dat is te danken aan Dutch Art Works (DAW), een stichting die werkt met particuliere fondsen en de hedendaagse Nederlandse kunst wil promoten. Ook het Museum voor Hedendaagse Kunst in Antwerpen (MuHKA) en het Stedelijk Museum voor Actuele Kunst in Gent (SMAK) behoren tot de begunstigden. Zij ontvangen respectievelijk werk van Job Koelewijn (Spakenburg, 1962) en Rob Birza (Geldrop, 1962). Eerder schonk Dutch Art Works twee schilderijen van Marlene Dumas (Kaapstad, 1953) aan Tate Modern in Londen, werken van Rineke Dijkstra (Sittard, 1959)aan het Castello di Rivoli in Turijn en van Jan Dibbets (Weert, 1941) aan het Centre Pompidou in Parijs.

Op 16 en 17 december worden bij het New Yorkse veilinghuis Christie's een honderdtal foto's van filmicoon Marilyn Monroe (Los Angeles, 1926 – 1962) onder de hamer gebracht. 'Icons of glamour and style: The Constantiner Collection' is de noemer waaronder Norma Jeane Mortensons historiek wordt aangeboden: van anonieme starlet en fotomodel, over onbekende actrice en zangeres tot seksgodin van Hollywood. De opbrengst wordt geraamd op ongeveer 1 miljoen euro. Er wordt werk geveild van topfotografen als Andre de Dienes, Richard Avedon, Gary Winogrand en Bert Stern.

Morgen, 10 december, zou Olivier Messiaen 100 jaar geworden zijn. De Franse componist werd geboren in de Avignon, een stad in het zuiden van Frankrijk, in het departement Vaucluse, in 1908. Hij stierf in Parijs in 1992. Messiaen was een pionier en vernieuwer van de klassieke muziek in de 20ste eeuw. Zaterdag laatstleden werd in Antwerpen 'L'Esprit Messiaen', de Messiaenweek in het Antwerpse Conservatorium afgesloten met een avondvullende happening in deSingel, waarop onder andere de liedcyclus 'Harawi' werd uitgevoerd, alsook het 'Quatuor pour la fin du temps'. Op 12 december kan men terecht in Flagey, op 14 december in Bozar en op 21 december in het Concertgebouw in Brugge voor meer fraais uit het oeuvre van Messiaen.

Van 11 tot en met 14 december stelt de 40-jarige Sint-Niklase kunstenares Martine Van De Walle tentoon in de Carrousel du Louvre in Parijs. De Société Nationale des Beaux-Arts (SNBA) organiseert er elk jaar in december een prestigieuze internationale tentoonstelling voor jonge, talentvolle kunstenaars. Onder de titel “Regard sur Martine Van de Walle” stelt ze een aantal van haar beste werken tentoon in een ruimte van 12 bij 2,5 meter. Van De Walle catalogiseert haar schildersstijl onder de noemer 'hedendaags realisme'; zij gebruikt de aloude technieken van grote meesters om aldus de realiteit zo secuur mogelijk weer te geven in een moderne compositie, waarbij ze graag bloemen en fruit schildert. Info: www.martinevandewalle.com

De Belgische beeldhouwer Jef Lambeaux wordt door de Brusselse deelgemeente Sint-Gillis geëerd met een dubbele tentoonstelling. Tot en met 21 december kunnen geïnteresseerden terecht op de eerder ironisch bedoelde tentoonstelling 'Amusez Lambeaux', een project van kunstverzamelaar Philippe Leclercq, in het Volkshuis en de klassieke expositie 'Jef Lambeaux' in het Stadhuis van Sint-Gillis. Jef Lambeaux (Antwerpen, 1852 - Brussel, 1908) studeerde aan de Antwerpse Koninklijke Academie voor Schone Kunsten. Hij was lid van de Koninklijke Academie van België. Hij maakte bronzen, marmers en plaasters. Zijn belangrijkste werken: De Brabofontein op de Grote Markt in Antwerpen, 'De Kus' (cfr. illustratie) en 'De Menselijke passies' in het Hortapaviljoen in Brussel. Lambeaux ontwierp ook een aantal 'immorele' werken die toentertijd de goegemeente tegen de borst stuitten en veelal in bordelen te zien waren.

De Belgische hofcouturier Gérald Wathelet heeft een nieuw processiekleed ontworpen voor Onze-Lieve-Vrouw in de Antwerpse kathedraal. Ook haar zoontje wordt in het nieuw gestoken. Jan Engels, de conservator van de kapel van de Antwerpse kathedraal, is ervan overtuigd dat de nieuwe vestimenaire aankleding meer zal aanspreken. Het oude, versleten, processiekleed dat Maria tot nu toe droeg, dateert van 1899. Gisteren, ter gelegenheid van het door de katholieke kerk gevierde feest van Maria Onbevlekte Ontvangenis, hebben zowel de Heilige Maagd als het kindje Jezus hun haute couture-processiekleed voor de eerste keer gedragen.

Bij een brand in een loods in de Gelderse gemeente Bemmel zijn verleden maand 183 schilderijen tot as herleid. Al de werken behoorden tot de kunstcollectie van de Nederlandse ondernemer Daan Enneking (cfr. foto). De meeste schilderijen werden gecatalogiseerd onder de noemer fantastisch realisme, een kunststroming die slechts ternauwernood terug te vinden is in de grote Nederlandse musea. Tot overmaat van ramp is Ennekings collectie, waaraan hij 24 jaar geleden begon, niet verzekerd. Werken van onder anderen de twintigste eeuwse kunstenaars Johfra, Johan Hermsen, Jean Thomassen en Peter Brüning werden door de vlammen verteerd.

De Vlaamse componist Edgar Tinel wordt in Sinaai vier jaar lang worden herdacht; hij zal in 2012 honderd jaar overleden zijn. Tinel werd geboren in Sinaai, een dorp in de Belgische provincie Oost-Vlaanderen en een deelgemeente van de stad Sint-Niklaas in 1854. Hij overleed in Brussel in 1912. Samen met Peter Benoit domineerde Tinel de Vlaamse muziek in de tweede helft van de negentiende eeuw. Om hem te herdenken worden zijn drie grote werken uitgevoerd; 'Godelieve' in 2009, 'Katharina' in 2010 en 'Franciscus' in 2012. Gisteren had in de Sint-Catharinakerk in zijn geboortedorp de uitvoering plaats van enkele van Tinels piano- en koorwerken. Speciaal ter gelegenheid van de Tinel-hommage werd de Stichting Edgar Tinel in het leven geroepen. Die zal ook een cd op de markt brengen met koorwerken, liederen, pianowerk en orgelcomposities.

In Parijs heeft de 83-jarige Franse musicus Pierre Boulez verleden week het Orchestre du Paris gedirigeerd in de piramide van het Louvre. Zo'n 2.300 luisteraars konden er gratis genieten van ondermeer 'De vuurvogel', balletmuziek van de Russische componist Igor Stravinsky. Pierre Boulez, die zich na de uitvoering bekloeg over de slechte akoestiek, werd door het Louvre gevraagd een tentoonstelling samen te stellen. Boulez legt er de nadruk op het ontstaansproces van een kunstwerk, of dat nu een grafisch, literair of muzikaal werk is. Er zijn zo'n 70 kunstwerken te bewonderen van Ingres, Cézanne, Kandinsky, Klee, De Kooning en Picasso. Maar ook partituren van Wagner, Bartók en Varèse én literatuur van ondermeer Mallarmé. Boulez' ‘show’, die tot februari loopt, omvat de tentoonstelling, 11 concerten, 6 filmconcerten, gesprekken en een debat. Info: www.louvre.fr

Het winternummer van het driemaandelijks filmtijdschrijft Cinemagie heeft het ondermeer over de Week van de Franse film; Dirk Claerbout bespreek 'Le Scaphandre et le Papillon'. Christophe Van eecke heeft het over Nel mezzo del camin: midlifecrisis in de film en over Cybervrouwen: de onstoffelijke Eva. Verder een interview van Ivo De Kock met Paul Vecchiali en Luis Buñuel over Buñuel. Ook de geschiedenis van Universal wordt bekeken en Hilde Van Liempt heeft het over All quiet on the western front. In het decembernummer van Filmmagie wordt The Visitor van Tom McCarthy besproken en zijn er interviews met Stephen Walker, Tilda Swinton en Labute & Jackson. Brideshead revisited wordt gepresenteerd en deel dertien van Is er nog leven in Arthouses. Info: www.filmmagie.be

Nog tot en met 19 december loopt bij De Buren de tentoonstelling 'World one minutes. Op twintig projectieschermen worden de beste videofilmpjes vertoond uit ongeveer 100 landen. Zowel onbekende, beginnende kunstenaars komen aan bod als hun gevestigde vakgenoten. Het initiatief, een soort collectief kunstwerk, werd voor de eerste maal tot stand gebracht tijdens workshops van de Amsterdamse One Minute Stichting. Het devies is "Zestig seconden absolute vrijheid" en commercials, die in zelfs nog minder tijd een beklijvend verhaal vertellen, dienden als voorbeeld. Info: www.deburen.be

Het schilderij 'De gevangenneming van Christus' aka 'De kus van Judas' van de Italiaanse meester Caravaggio is teruggevonden. Het werd in juli laatstleden ontvreemd uit het Museum of Western and Eastern Art in Odessa, een havenstad aan de Zwarte Zee. De vondst werd naar verluidt meden mogelijk gemaakt door de diensten van het ministerie van Binnenlandse Zaken van Oekraïne. Het olie op doekschilderij is 134 op 142 cm groot werd geschilderd tussen 1573 en 1602, volgens sommigen tussen 1598 en 1599. Caravaggio maakte voor dit doek gebruik van de chiaroscuro-techniek, dat een scherp contrast tussen licht en donker als resultaat heeft.

Bij Sotheby's in Parijs heeft een origineel houten deeltje van de trap van de Eiffeltoren op de kop af 552.750 euro opgebracht, zo'n tien keer meer dan vooraf was geschat. Het fragment van 2,70 meter hoog weegt 750 kilogram. Een eerste deel van de in 1983 gedemonteerde trap werd in 2007 verkocht aan een Nederlandse firma voor 180.000 euro en op 20 oktober laatstleden betaalde een Braziliaanse industrieel 80.000 euro voor een 3,50 meter groot stuk. De in 1889 geopende Eiffeltoren, een creatie van ingenieur-architect Gustave Eiffel bevindt zich in het 7e arrondissement van Parijs; het is wereldwijd het symbool van Parijs en wordt gezien als een van de niet-klassieke wereldwonderen.

Ter gelegenheid van hun exposities in Motive Gallery geven Lucy Orta en Louis De Cordier op 12 december een lezing in de Brakke Grond, het Vlaams cultuurhuis in Amsterdam. Lucy Orta, die samen met Jorge Studio Orta vormt, heeft projecten geïnitieerd van poëtische artefacten, manifestaties, performances en workshops. Louis De Cordier maakte sculpturen en installaties die refereren aan architectuur en techniek. Hun lezing is bedoeld als aandachttrekker op de huidige migratieproblematiek en de noodzaak om bewegingsvrijheid als universeel recht te erkennen. Info: www.brakkergrond.nl

Sedert een tijdje staat op de begraafplaats van Waterschei, een stadsdeel van Genk, een tijdloos monument dat als titel 'Belvédère' meekreeg. Het is een creatie van de jonge kunstenaar Renato Nicolodi, zijn eerste werk van die omvang in openlucht en geïnspireerd door elementen uit de klassieke architectuur. Belvédère is een zwarte triomfboog uit beton, een architectonische monoliet die zijn plaats opeist op dit knekelveld, precies zoals de dood dat ook doet. De immense open poort is 7 meter hoog en weegt zo’n 90 ton. Locatie: Opglabbeekzavel 7 in Waterschei. Info: cultuur@genk.be of 089 6538 16

'Exile on Main St. - Humor, overdrijving & dwarsigheid in de Amerikaanse kunst' is de titel van een tentoonstelling in het Bonnefanten Museum in Maastricht die loopt van 17 februari tot en met 16 augustus 2009. Vanaf de jaren zestig heeft het begrip Amerikaanse kunst een klank van sensatie en commercieel succes. Vooral Pop Art lijkt in dit beeld te passen en heeft het begrip ‘mainstream’ heel veel gewicht gegeven. Maar er ontstond ook een tegenkracht van kunstenaars die zich meer als ‘artists artist’ profileerde dan als mediagenieke lievelingen van markt en handel. Binnen deze eigengereide zeer solistisch optredende groep heeft zich een figuratieve tendens in de schilderkunst gemanifesteerd, die zich minder aantrok van de officiële regels van het spel. De kunstenaars in de tentoonstelling zijn: Richard Artschwager, William Copley, Steve Gianakos, Alfred Jensen, Peter Saul, John Tweddle, John Wesley, HC Westermann en Joe Zucker. Totaal zijn er meer dan 200 werken te zien, verspreid over de tweede verdieping. Info: www.bonnefanten.nl

Uitgeverij De Bezige Bij stopt met het uitgeven van het literaire tijdschrift 'Raster'. Het tijdschrift in boekvorm, dat vier maal per jaar verscheen, werd opgericht in 1967 door de Nederlandse schrijver H.C. ten Berge. Het laatste nummer - een dubbelnummer - verschijnt in februari 2009. Het kreeg als titel 'Het einde' mee en bevat ondermeer een bibliografie van alle verschenen nummers. En of dat nog niet genoeg is verdwijnt in maart van volgend jaar ook het in 1997 gestarte Bunker Hill, eveneens een driemaandelijks literair tijdschrift, dat de nadruk legt op jong Nederlands talent en bijzonder buitenlands werk. Bunker Hill verscheen bij Thomas Rap, dat een imprint is van... De Bezige Bij.

Het Stedelijk Museum in Amsterdam en het Centraal Museum in Utrecht hebben samen een unieke kinderstoel van Gerrit Rietveld gekocht. Het gaat hier om enige bekende exemplaar dat de Nederlandse architect en meubelontwerper ontwierp in de periode 1918-1922. Nadien ontwierp hij zijn bekendste creatie de Roodblauwe stoel. De door de musea verworven kinderstoel, van 123 cm hoog en 44 cm breed, werd twee jaar geleden op een veiling voor 180.000 euro gekocht door kunsthandel Leidelmeijer & Mourmans. De stoel staat geëxposeerd op de tentoonstelling '125 grote liefdes' in het Van Gogh Museum in Amsterdam; 125 schilderijen en kunstvoorwerpen worden er geëxposeerd die de laatste 125 jaar zijn verworven met steun van de Vereniging Rembrandt.

van 18 december tot en met 15 januari loopt in de 'Galery' van de Dienst Cultuur van de Vrije Universiteit Brussel op de campus Etterbeek een tentoonstelling met werken van Nadine De Meester & Marijke Goovaerts Prof. dr. Claire Bourgain, afdelingshoofd Anatomo-Pathologie van het UZ Jette, zal de tentoonstelling inleiden tijdens de vernissage die plaats vindt op woensdag 17 december. Beeldhouwster Nadine De Meester (°1961) maakt betonnen en bronzen sculpturen interesseert zich in intermenselijke relaties en tracht die te visualiseren. Het resultaat is een aantal creaties die tegelijkertijd bewondering, afkeer, humor en zwartgalligheid oproepen. Marijke Goovaerts (°1984) communiceert via haar etsen; die worden gekenmerkt door een gevoelige lijnvoering en een realistische beeldentaal. Haar inspiratie vindt ze onder andere in muziek en literatuur. Locatie: Galery’, Pleinlaan 2, 1050 Brussel. Info: www.vub.ac.be/cultuur, www.nadinedemeester.be, profile.myspace.com/marijkes of 02 629 23 29.

Als de 65-jarige Gerard Mortier in januari 2010 de leiding neemt van het operahuis Teatro Real in Madrid, in opvolging van zijn voorganger Antonio Moral, wil hij meer eigen producties, meer - en jonger - publiek en meer twintigste-eeuws werk. Dat zijn in het kort de plannen die Belgische opera-intendant meegaf aan de Spaanse pers tijdens een introductielunch. Hij wil het pas gerestaureerde beroemde Spaanse operahuis terug op de Europese kaart brengen. Maar het eerste wat Mortier zal doen is gedurende enkele tijd Spanje doorkruisen om bij kunstenaars inspiratie op te doen, en... Spaans leren.

Tot en met 11 januari loopt in het Museum van Deinze en de Leiestreek een tentoonstelling met werk van Roger Wittevrongel. Ook op Lineart, tot 9 december, is werk van hem te zien; op de stand van Galerie Molensloot (315) zijn vijf aquarellen n twee grote pastelschilderijen te bewonderen. Roger Wittevrongel (Blankenberge, 1933) is een Vlaamse schilder, tekenaar en graficus én een roemruchte vertegenwoordiger van het hyperrealisme. Wittevrongel debuteerde in 1954, in de sfeer van Octave Landuyt, maar dan abstracter, met werk rond thema's van vernieling, verwoesting en dierenkoppen. Omstreeks 1964 ging hij meer figuratief schilderen en in 1970 kwam hij tot een hyperrealistische stijl met een absolute nauwkeurigheid in de weergave van het zichtbare. Info: www.rogerwittevrongel.be, www.galeriemolensloot.be en www.lineart.be

Het Rotterdamse architectenbureau Atelier Kempe Thill gaat een deel van het voormalige nazi-vakantieoord 'Kraft-durch-Freude-Seebad Prora' verbouwen tot een jeugdhotel. Het hotel, ontworpen door Clemens Klotz in 1935, werd gebouwd tussen 1936 en 1939. Het is gelegen op het grootste eiland van Duitsland Rügen, situeert zich in de Oostzee en behoort tot de deelstaat Mecklenburg-Voor-Pommeren. Het Prora-complex, een onaantrekkelijk gebouw (maar daardoor blijkbaar in trek) is eigendom van het Duitse ministerie van Financiën en wordt beschouwd als een typisch voorbeeld van nazi-architectuur. Het hotel bestaat uit diverse appartementsblokken netjes gelijnd over een lengte van 4,5 kilometer. Er konden 20.000 vakantiegangers worden in ondergebracht. Door de oorlog werd het complex nooit volledig afgewerkt en is het nu verworden tot een heuse ruïne.