In de Lakenhal in het Nederlandse Leiden loopt tot en met 15 februari 2009 een overzichtstentoonstelling over Jan Wolkers. Deze verleden jaar op bijna 82-jarige leeftijd overleden multikunstenaar, maakte niet alleen naam als schrijver van onder andere 'Turks Fruit' Kort Amerikaans', 'Terug naar Oegstgeest' en 'Gifsla', maar ook als dichter, tekenaar, beeldhouwer en schilder. Geboren in Leiden liet Wolkers zich de laatste jaren inspireren door de magistrale natuur van het eiland Texel, waar hij in 2006 tot ereburger werd bevorderd; hij woonde er sedert 1980 in de buurtschap Westermient.

Vanaf 10 januari van volgend jaar zendt BBC2 een tienerserie van zes korte dramafilms uit, gebaseerd op verhalen uit de Griekse mythologie. De moderne interpretaties van de eeuwenoude verhalen werden gerealiseerd door het productiebedrijf RSA van Ridley Scott (cfr. foto), bekend van de film 'Gladiator'. Onder de titel 'Myths' ontdekken een groepje tieners, die in het verzonnen dorp Delphi wonen, een aantal verhalen uit het Oude Griekenland (Cyclopen, Icarus, Sirenen,...). Via een on line concept kunnen geïnteresseerden op een interactieve manier de originele verhalen opzoeken.

Van 1 tot en met 15 december kon gestemd worden op de tien genomineerde woorden voor hét Woord van het jaar 2008. Op internetsites, weblogs, nieuwsgroepen en in tv-programma’s werd de afgelopen weken vaak en veel gediscussieerd over de genomineerde woorden en werden er oproepen tot stemmen geplaatst. 55.000 mensen hebben de site www.woordvanhetjaar.nl bezocht en ruim 16.000 mensen lieten daar hun stem achter. Met 57% van de stemmen is swaffelen winnaar van deze verkiezing en gaat het woord de geschiedenis in als hét Woord van het jaar 2008. De top drie van 2008: 1. swaffelen, 2. wiiën, 3. bankendomino. Definitie van swaffelen: (van mannen) het geslachtsdeel laten slingeren en moedwillig tegen een object aantikken, o.a. met het oogmerk hierdoor een ander of zichzelf op te winden. De Woord van het jaar-verkiezing is een samenwerking van Genootschap Onze Taal, dagblad De Pers en Van Dale Uitgevers.

De Stichting Wim Izaks heeft de namen bekendgemaakt van de genomineerden voor de Wim Izaksprijs. Het zijn Houcine Bouchiba, Benjamin Roth en Jaap de Vries. Een van hen maakt kans om tot laureaat van de tweejaarlijkse aanmoedigingsprijs te worden uitgeroepen en tegelijk een geldbedrag van 10.000 euro te ontvangen. De andere twee genomineerden krijgen elk 1.500 euro. Op 10 januari 2009 zal de winnaar in Dordrecht worden bekendgemaakt. Wonnen eerder de Wim Izaksprijs: Reinoud van Vught (1994), Erik van Lieshout (1996), Jurriaan Molenaar (1998), Harm Goslink Kuiper (2000), Pär Strömberg (2002), Iris Kensmil (2004) en Barend van Hoek (2006). Wim Izaks (Eibergen, 31 december 1950 - Enschede, 3 december 1989) was een Nederlands kunstschilder. Zijn werk behoort tot het lyrisch abstract expressionisme (cfr. illustratie). De nagedachtenis aan Wim Izaks wordt levendig gehouden door de stichting Wim Izaks, die zijn werk verkoopt en van de verworven gelden publicaties uitgeeft en veelbelovende kunstenaars ondersteunt.

De vijf genomineerde dichters die in aanmerking komen voor de Herman de Coninckprijs zijn bekend; het zijn: Johan De Boose met zijn dichtbundel 'De vrijheid van zwijgen', Luuk Gruwez met 'Lagerwal', Herman Leenders met 'Vervalsingen', Bart Meuleman met 'Omdat ik ziek werd' en Peter Verhelst met 'Nieuwe sterrrenbeelden'. De jury bestond dit jaar uit Lieve Coppens, weduwe van De Coninck, Lisbeth Imbo (Radio 1 en Canvas), Friedl' Lesage (Radio 1), Marc Reynebeau (journalist De Standaard) en Piet Piryns (journalist Knack). De Herman de Coninckprijs, ingesteld in 2006, is 6.000 euro waard. Op 27 januari 2009 wordt de winnaar bekendgemaakt. Voor de debuutprijs kan gestemd worden tussen 19 en 23 januari via www.boek.be

Op maandag 22 december heeft in Museum voor Schone Kunsten in Antwerpen een avondfeest plaats voor het grote publiek waarop ondermeer Minister van Cultuur Bert Anciaux tekst en uitleg zal geven omtrent het masterplan van de op gang zijnde renovatie van de cultuurtempel. Ook de plannen van Claus en Kaan Architecten zullen worden getoond en toegelicht. Niet alleen is die avond het museum open van 17 tot 22 uur, ook allerhande evenementen zullen er plaats vinden: zo is er om 19 uur een veiling gepland die door Mon Bernaerts wordt geleid waarop 50 creaties van jongeren van het Provinciaal Instituut voor Technisch Onderwijs uit Stabroek worden te koop aangeboden en waarvan de opbrengst bestemd is voor een goed doel. Het ensemble Voces Capituli brengt polyfone en kerstmuziek, Ine Cafmeyer leest voor en om 20 uur zullen Peter van Asbroeck acteur/tv-kok, Bert Anciaux en museumdirecteur Paul Huvenne hun kookkunsten tonen. Info: www.kmska.be

Dat in de Verenigde Staten het MoCA, het Museum of Contemporary Art in Los Angeles diep in de financiële problemen zit, heeft voor een keer niets met de wereldwijde, in Amerika ontstane kredietcrisis te maken. Het MoCA heeft dit debacle te danken aan puur en ordinair mismanagent. Men is er dan ook op zoek naar een nieuw elan, een aangepaste strategie én - de conditio sine qua non - 25 miljoen dollar of 19 miljoen euro. Twee mogelijkheden om uit de impasse te geraken zijn: ofwel laat men Eli Broad, miljardair, fervent kunstverzamelaar én mecenas zich inkopen in het artistieke instituut, ofwel een fusie met het LACMA, het Los Angeles County Museum of Art. Een derde mogelijkheid werd door The New York Times geopperd: een campagne starten waarbij de inwoners van LA giften kunnen schenken, gaande van enkele dollars tot meer substantiële bedragen om zo de doem van een mogelijk faillissement af te wenden.

De genomineerden voor de shortlist voor de Brit Insurance Design Awards zijn bekend. 's Werelds interessantste en meest toekomstgerichte ontwerpen, verdeeld in zeven categorieën werden voorgedragen door deskundigen uit het bedrijfsleven. Het gaat om architectuur, mode, meubels, graphics, interactief, product en vervoer. De jury bestaat uit de voorzitter Alan Yentob, de ontwerper en milieuactivist Karen Blincoe en architect Peter Cook. De werken van de genomineerden zullen tentoongesteld worden op de Brit Insurance Designs of the Year Exhibition, van 12 februari tot en met 14 juni 2009 in het Londense Design Museum. Info: www.designsoftheyear.com.

Op tweede Kerstdag worden bij veilinghuis De Wit in Oostende memorabilia verkocht van de onlangs overleden Hugo Claus. Topstuk is het alleereerste gedicht - Grauwvuur - dat de Grote Vlaamse Meester op dertienjarige leeftijd schreef, op een blaadje uit een schoolschrift. Een klasgenote van Claus, ene Miriam Soetaert, kreeg de poëtische ontboezeming van hem in het tweede jaar Grieks-Latijn in de Rijksmiddelbare school in Kortrijk. Al die jaren hield ze het gedicht bij haar; nu wil ze, op haar tachtigste, dat het wereldkundig wordt gemaakt en - hopelijk - in veilige handen terechtkomt. Lees meer

De Oostenrijkse keizerin Sissi was de centrale figuur tijdens 'Kerst op het Kasteel', het jaarlijks eindejaarsevenement van het kasteel van Gaasbeek dat afgelopen weekend in het teken stond van Oostenrijk. Gedurende twee dagen werd een onbekend levensgroot portret van Sissi tentoongesteld, uitgeleend door Bad Ischl, de zomerresidentie van de Habsburgers. Het doek zou dateren uit de periode rond 1860. Elisabeth Amalie Eugenie (München, 1837 - Genève, 1898) was hertogin in Beieren en prinses van Beieren , en door haar huwelijk met keizer Frans Jozef I ook keizerin van Oostenrijk en vanaf 8 juni 1867 tevens koningin van Hongarije.

Op 31 januari 2009 zal Porsche de deuren openen van zijn museum in de Duitse stad Stuttgart. Het is een stalen gebouw van 5.600 vierkante meter expositieruimte dat werd geplaatst op drie reuzenpijlers van gewapend beton. Bezoekers worden verwelkomd in een grote hal die een informatiepunt, museumshop, restaurant en een café omvat; ze kijken uit op de Stuttgartse Porscheplatz en op de museumexpositie waar in het totaal zo’n 80 modellen aan het publiek worden getoond worden. Door een rotatiesysteem worden steeds andere, zeldzame Porsches geëxposeerd. Toppers zijn het prototype van de 924, de cabriolet 356 en het originele model van de 911.

Bij Bernaerts in Antwerpen hebben op woensdag 17 november drie benefietveilingen plaats, waarvan de opbrengst gaat naar Mam'Art (een campagne ten voordele van Think Pink voor borstkankeronderzoek en het onthaalcentrum Naboram van en voor vrouwen die worden geconfronteerd met borstkanker), ExtraCity (centrum voor hedendaagse kunst in Antwerpen) en 11.11.11. (koepel van de Vlaamse Noord-Zuidbeweging). Op de eerste veiling worden een tachtigtal werken geveild van studenten van de stedelijke kunstacademies van Hoboken. Voor de tweede veiling zijn het internationaal gerenommeerde kunstenaars die een werk schonken dat te koop wordt aangeboden. En tijdens de derde veiling zullen in totaal 22 boekjes die gevuld werden door schrijvers, schilders, fotografen en cartoonisten een nieuwe eigenaar vinden. Info: www.bernaerts.be

Nog tot en met 22 februari 2009 is bij Wiels, het Centrum voor Hedendaagse Kunst in Brussel, de nieuwste lichting Belgische kunstenaars te zien. De tentoonstelling, die als titel 'Un-scene' meekreeg en de eerste editie is van wat een driejaarlijks gebeurend moet worden, biedt een verbluffend overzicht van het werk van twintig jonge kunstenaars en kunstenaarsduo's. Een kunstscene die er geen is (un-scene) én ongezien (unseen) is: een doordenkertje over het kunstgebeuren. 'Un-Scene' loopt in Wiels, Van Volxemlaan 354, Brussel. Tel. 02-340.00.50. Info: www.wiels.org

Op zondag 18 januari 2009 programmeert Bozar de film « Modern Times » van Charlie Chaplin. Deze poëtische, geëngageerde prent blijft heel actueel in deze crisisperiode. “Modern Times” (1936), een satire op mechanisering en industrialisering, klaagt de werkomstandigheden aan van de arbeiders tijdens de Grote Depressie, een paar jaar na de beurskrach van 1929. Chaplin is maar een pion in de productieketen van een bedrijf waar rendabiliteit het enige is wat telt. Chaplin draaide zijn eerste geluidsfilm als « stille film met geluidseffecten en muziek” terwijl de geluidsfilm al de norm was geworden. Aan het slot van de film verschijnt voor de laatste keer zijn personage met snor, bolhoed en wandelstok. Modern Times wordt geprogrammeerd in het kader van de BOZARSUNDAYS Good Morning, in samenwerking van het Koninklijk Belgisch Filmarchief. Op het menu staat een ontbijt om 10 uur gevold door de vertoning van de film om 11 uur in de Henry Le Boeufzaal. Info: www.bozar.be – www.cinematheque.be

De Franse architect Patrick Berger en zijn vakbroeder Jacques Anziutti hebben het definitieve ontwerp voorgesteld van een glazen constructie die boven het Parijse winkelcentrum Les halles. De constructie, die de naam 'La Canopée' meekreeg, en verwijst naar het tropisch regenwoud, is 120 op 140 meter groot en bestaat uit brozen (of groene) golvende glazen lagen die elkaar als schubben van een vis bedekken. Kostprijs: 200 miljoen euro, waaraan voor de tuin nog zo'n 35 miljoen euro zal gaan kosten. Oplevering zou tegen 2013 voorzien zijn. La Canopée is de eerste fase van de complete renovatie van Les Halles, ooit 'de buik van Parijs' genoemd. Het masterplan werd ontworpen door de architect David Mangin. Naast winnaar van de ontwerpprijsvraag voor 'Les Halles' in de Franse hoofdstad is Mangin ook de auteur van het op de 'Salon du livre' bekroonde boek La Ville Franchisée over vorm en structuur van de eigentijdse stad.

Nog tot en met 21 december loopt in de Brusselse Nomad Gallery de expositie 'Body & Soul' met werk van de vooraanstaande Ghanese kunstenaar Owusu-Ankomah (°1956). Op deze solotentoonstelling zijn zo'n 25 werken van de kunstenaar te zien, en dit voor een eerste keer in België. Owusu-Ankomahs schilderijen moeten gelezen worden als een geconcentreerde picturale taal in verschillende lagen. Hij haalt zijn inspiratie bij het schoonheidsideaal van de renaissance en combineert dat met Ashantitekens en -symboliek uit zijn thuisland Ghana, graffiti uit New York, Chinese kaligrafie en danscomposities van de capoeira uit Brazilië. Locatie: Galerie NOMAD 96 Emile Jacqmainlaan 1000 Brussel (tegenover het Théâtre National).

In maart van volgend jaar zal Nico Koster, fotograaf van de Nederlandse krant De Telegraaf, een serie verloren gewaande foto's van de "Bed-in" van John Lennon en Yoko Ono tentoonstellen in de Amsterdamse Galerie Moderne. De foto's werden genomen in maart 1969 in kamer 902 van het Hilton Hotel in Amsterdam. Koster raakte echter de negatieven kwijt na de exclusieve fotoshoot. Zijn dochter vond het beeldmateriaal onlangs terug in een weggeborgen doos. 'John & Yoko' bleven ten tijde van Kosters reportage, die zou geplaatst worden naast een interview met het duo door journalist Hend van der Meyden, een week lang in bed als protest tegen de oorlog in Viëtnam.

Het Brusselse bureau JDS heeft een architectuurwedstrijd gewonnen die werd uitgeschreven door de stad Kopenhagen, hoofdstad én grootste stad van Denemarken. De opdracht luidt: het herontwerpen van de Kalvebod Brygge (de Kalvebod-brug) in de Metropolzone, die zich uitstrekt tot aan de St. Jørgens Lake. Het architectenbureau JDS zal voor dit project samenwerken met Klar Architects. De renovatiewerken zijn nodig om de site een nieuw elan te bezorgen. De Brusselse architect achter JDS is Julien de Smedt, die ondemeer bij Rem Koolhaas' OMA ervaring opdeed. Onlangs was JDS nog bij de winnaars van een wedstrijd voor een appartementencomplex in het Deense Aarhus en een hotel in het Noorse Stavanger.

Van 16 tot en met 19 december heeft in de Brusselse Beursschouwburg een vierdaags festival plaats rond het begrip 'subversiviteit'. Initiatiefnemer is Pol Dehert (cfr. foto), hoofd dramaopleiding van het Rits. Het Sub.Fest start dindsdag met gratis lezeingen waaraan ondermeer Brian Holmes en Jean-Marie Apostolides deelnemen. Woensdag hebben er debatten plaats en worden films vertoond die te maken hebben met situationisme. Eendag later is het de beurt aan het magazine rekto-verso dat een debat leidt over kunst in tijden van populisme. Er zijn ook seminaries voorzien over o.a. stadsactvisme. Het Sub.Fest eindigt met performances én een floorshow. Ifo: www.beursschouwburg.be

Het Zeeuws Museum, gelegen in de Nederlandse gemeente Middelburg op het eiland Walcheren, heeft de Europe Museum Prize 2009 gewonnen. Het museum dat is ondergebracht in een twaalfde-eeuwse abdij stelt regionale collecties tentoon op een interactieve manier, met vaak onverwachte links, zich focussend op ondermeer een jong publiek en zich profilerend naar verdere oorden dan Zeeland alleen. Europ schenkt aan het Zeeuws Museum een bedrag van 5.000 euro én een sculptuur van de Spaanse kunstschilder, beeldhouwer, graficus en keramist Joan Miró (Barcelona, 1893 - Palma de Mallorca, 1983).

Het Rijksmuseum in Amsterdam heeft het schilderij 'De Vierkante Man' van Karel Appel (1921-2006) aan zijn collectie toegevoegd. Het betreft een werk dat de Nederlandse kunstenaar schilderde in Parijs in 1951, het laatste jaar van CoBrA. Het museum kocht het werk uit de nalatenschap van de kunstenaar. Het schilderij is momenteel te zien, tot en met 16 februari 2009, samen met twee andere werken van Karel Appel; het museum kreeg ze in langdurige leen. Het zijn 'Zwarte Maagd' en 'De Ontmoeting', beide uit 1952.

In januari zal op de kunstbeurs Los Angeles Art Show werk te zien zijn van de Leeuwarder kunstenaar Gerard Boersma. De Amstel Gallery in Amsterdam werd voor de beurs geselecteerd en zal er twaalf schilderijen van Boersma exposeren. Volgens Boersma zou het de eerste keer zijn dat een Nederlandse galerie op dit prestigieus kunstgebeuren wordt uitgenodigd. De vertiende editie van de Los Angeles Art Show presenteert 175 galeries uit de hele wereld. In totaal zijn er ruim 15.000 schilderijen, tekeningen, foto’s, beelden en andere kunstwerken te zien. De beurs vindt plaats van 21 tot en met 25 januari in het Convention Center in L.A. Info: www.laartshow.com

Tegenvallende kaartjesverkoop zijn er de oorzaak van dat bij ondermeer de Baltimore Opera Company en de Metropolitan Opera in New York alle hens aan dek wordt geroepen teneinde het hoofd te kunnen bieden aan de economische recessie die ook de 'Nieuwe Wereld' in zijn wurgende greep houdt. Op termijn zouden faillissementen wel uitblijven, maar zijn vragen tot uitstel van betaling toch nu reeds schering en inslag. De Met in NY lanceerde een originele, zij het voor een zo prestigieuze cultuurtempel merkwaardige actie: zo'n 16.000 tickets kunnen via internet besteld worden tegen een spotprijs van 25 dollar, daar waar de normale prijs zich situeert tussen de 140 en 295 per zitplaats.

Door een internetlek zijn de laatste vijf kandidaten voor de Nederlandse Dichter des Vaderlands uitgelekt. Een van hen zal Driek van Wissen (cfr. foto) opvolgen. De overblijvers waaruit moet worden gekozen zijn: Tsead Bruinja, Erik Menkveld en Hagar Peeters en de twee in België wonende dichters Joke van Leeuwen en Ramsey Nasr. Ze werden geselecteerd uit een lijst van tien genomineerden, voorgedragen door een commissie onder leiding van de voormalige Tweede Kamervoorzitter Jeltje van Nieuwenhoven. Het was de bedoeling gemaakte keuze op 2 januari bekend te maken, maar de namen zijn voortijdig uitgelekt via de website van dichter Erik Jan Harmens. Daags na nieuwjaar worden de kandidaten voorgesteld in het Cultureel Supplement van NRC Handelsblad; vanaf dan kan het publiek via de site http://www.dichterdesvaderlands.nl zijn stem uitbrengen. Op 28 januari volgt dan de bekendmaking van de Nederlandse Dichter des Vaderlands tijdens de Avond van de Poëzie, rechtstreeks op televisie uitgezonden door NPS.

Dat Vilnius, de hoofdstad van het Baltische land Litouwen, op 1 januari 2009, samen met de Oostenrijkse stad Linz, als culturele hoofdstad van Europa zal fungeren, zal niet onopgemerkt voorbijgaan. Onder het motto 'Culture Live' worden meer dan 900 culturele evenementen georganiseerd, werd een budget van zo'n 85 miljoen uitgetrokken en zullen een massa vrijwilligers aan de ambitieuze plannen van deze historische stad meewerken. Ondermeer stadsevenementen, conferenties, muziekuitvoeringen, workshops, tentoonstellingen en een 'Festival van het licht' moeten bijdragen leveren aan het imago van de voormalige Sovjetrepubliek. Info: www.culturelive09.lt