In Bilbao, de grootste stad van de Spaanse autonome regio Baskenland en de hoofdstad van de provincie Biskaje, worden de financiële malversaties in het museum Guggenheim, die aan het licht zijn gekomen op beschuldigende blikken, onthaald. Het financieel mismanagement heeft ervoor gezorgd dat een grondig onderzoek werd ingesteld, waardoor ook nog onder andere de verduistering van 500.000 euro werd ontdekt. Ook verkeerde beleggingen, overgewaardeerde en teveel betaalde kunstwerken en andere schandalen liggen aan de oorzaak van de malaise die in het wereldberoemde museum heerst. Volgens de huidige directeur Juan Ignacio Vidarte zou de reden van de nu ook onvermijdelijke poltieke inmenging het gevolg zijn van de verkiezingskoorts die de aankomende regionale verkiezingen annonceert.

Nog tot en met 11 januari 2009 loopt in Tour en Taxis in Brussel de tentoonstelling van de genomineerde kunstenaars van de Ariane de Rothschild Prijs. Tot winnaar werd uitgeroepen de in de Syrische stad Aleppo geboren Gentse kunstenaar met Armeense roots Mekhitar Garabedian (docent Fotografie / Nieuwe Media). De jury bestond uit: Barones Ariane de Rothschild, John Aiken (Slade School of Fine Art, Londen), Marc Moles Le Bailly (Banque Privée Edmond de Rothschild Europe), Adam Budak (Manifesta 7 & Kunsthaus Graz), Philippe Van Cauteren (S.M.A.K., Gent), en Laura Hoptman (New Museum, New York). Info: www.arartprize.com

In het Parijse Louvre werden bij toelval drie schetsen ontdekt die mogelijk van de hand van de Italiaanse schilder Leonardo Da Vinci zijn. Ze werden zichtbaar toen onderzoekers de achterkant van het schilderij 'Maagd en kind met de helige Anne' (cfr. illustratie - detail) bekeken met behulp van een infraroodcamera. Het zou gaan om drie schetsen die aangebracht werden op populierenhout: een van een paardenhoofd, een halve schedel en Jezus met een lam; dat bleek na een verdere expertise door specialisten van het Centre de recherche et de restauration des musées de France. Met het blote oog zouden de schetsen nooit zijn ontdekt. De, volgens het Louvre 'exceptionele vondst', wordt nu verder onderzocht. Lees meer

René Jacobs heeft de Klare Carrièreprijs 2008 in de wacht gesleept. De jury koos hem om het pionierswerk dat hij als contratenor en dirigent tot nog toe verrichtte en zijn onafgebroken streven naar authenticiteit op de internationale operascène en zijn muziekhistorische research. Op 19 januari 2009 krijgt Jacobs zijn - symbolische - prijs uitgereikt tijdens Klara in het Paleis. Roel Dieltiens en zijn Ensemble Explorations zullen bij deze gelegenheid een hommageconcert brengen. Vorige musici die de Klara Carrièreprijs kregen waren Wanes Van de Velde, Toots Thielemans, Paul Van Nevel en Walter Boeykens. Info: www.klara.be en www.bozar.be

De 53-jarige Antwerps-Iraakse theatermaker, regisseur en acteur Hazim Kamaledin is op zoek naar de intieme, spirituele kant van technologie. Hij gebruikt daarvoor drie beeldschermen in een multimediale mix en noemt zijn voorstelling 'Oraal'. Het stuk gaat over politiek; verleden, heden en toekomst springen van de hak op de tak, tot ze uiteindelijk in mekaar gaan vloeien. Oraal was oorspronkelijk een in het Arabisch geschreven roman in twintig bedrijven, waarvan er 7 werden weerhouden om te worden bewerkt en getheatralisseerd. Cineast van dienst is Tony De Mayer. Voorstellingen: vandaag, morgen en overmorgen in Monty, Antwerpen. Info: cactusbloem.be

De Britse Egyptologe Sally-Ann Ashton, professor aan de eerbiedwaardige universiteit van Cambridge is erin geslaagd het gezicht van de legendarische Egyptische koningin Cleopatra te reconstrueren. Ze stelde een 3D-computerbeeld samen door gebruik te maken van oude afbeeldingen, waaronder prenten en een 2.000 jaar oude ring. Sally-Ann Ashton studeerde aan King's College in Londen en was o.a. Senior Assistant Keeper in het departement van Oudheden aan het Fitzwilliam Museum. Cleopatra VII Philopator (69 v.Chr. – 30 v.Chr.), kortweg Cleopatra, was koningin van het oude Egypte, het laatste lid van de Ptolemaeïsche dynastie en als dusdanig de laatste Hellenistische heerseres van Egypte. Haar familie was in origne van Grieks-Macedonische afkomst.

Nog tot en met 19 april is het Stedelijk Museum te gast in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De tentoonstelling 'Heilig Vuur. Religie en spiritualiteit in de moderne kunst' toont circa tachtig topstukken uit de collectie van het Stedelijk, waarbij te zien is hoe divers de religieuze beleving onder moderne kunstenaars is geweest en nog altijd is. Onder de geëxposeerde werken bevinden zich creaties van kunstenaars als Mondriaan, Malevitsj, Chagall, Schnabel, Rothko, Bacon, Gilbert & George, Mike Kelley en Marlene Dumas. Info: www.nieuwkerk.nl

Georg Friedrich Händel stierf 250 jaar geleden in Londen. Negen jaar na de festiviteiten rond de bijna exacte tijdgenoot Johann Sebastian Bach krijgt Händel ook een eerbetoon in het Concertgebouw in Brugge. Tussen 28 februari en 4 april laten The English Concert, Concerto Italiano, Collegium Vocale Gent, London Baroque, Fabio Bonizzoni en La Risonanza toe deze grote barokmeester te (her)ontdekken. In het atrium van het concertgebouw heeft in die periode ook een tentoonstelling plaats over leven en werk van Händel. Curator Johan Huys zorgt voor niet-alledaags beeldmateriaal én een historische situering. Info: www.concertgebouw.be

Tot en met 16 februari 2009 loopt in het Museum of Modern Art in New York den tentoonstelling 'Marlene Dumas: Measuring Your Own Grave'. De expositie is nog maar enkele dagen geleden gestart en het MoMa verwacht dat nogal wat Amerikanen gechoqueerd zullen zijn vanwege de erotiek en expliciete seksueel getinte creaties. Een van haar quotes, die tentandere op een muur in het museum werd aangebracht, stelt: "My best works are erotic displays of mental confusions (with intrusions of irrelevant information)." Ook andere werken, zoals een Christus naast Bin Laden, zouden voor problemen kunnen zorgen, aldus curator Connie Butler. Marlene Dumas (Kaapstad, 1953) is een in Zuid-Afrika geboren schilderes die sinds 1976 in Amsterdam woont en werkt. Haar stijl leunt aan tegen het expressionisme en de conceptuele kunst, en is sterk erotisch geïnspireerd, volgens sommigen op het randje van pornografie. Info: www.moma.org

Christophe Ruys (°1972, Dendermonde), de directeur van het FotoMuseum én het ModeMuseum in Antwerpen gaat weg. Hij stond er aan de leiding sedert respectievelijk 2003 en 2006. Naar eigen zeggen wenken nieuwe horizonten. Volgens de Provincie "slaagde Ruys erin om zowel qua mode als fotografie Antwerpen internationaal op de kaart te zetten"; zo werd via een persbericht meegedeeld. Onder Ruys' beleid vonden nogal wat topfotografen hun weg naar het Antwerpse FotoMuseum en kon ondermeer het beeldarchief van Gazet van Antwerpen aan de collectie worden toegevoegd. Ruys was ook verantwoordelijk voor 'Screenworlds' in De Loketten van het Vlaams Parlement. Er werden (worden, want de expo loopt nog tot 20 december) bijna 500 foto's van 41 fotografen getoond. In het ModeMuseum was een van de hoogtepunten tijdens zijn beleid de retrospectieve tentoonstelling van Veronique Branquinho.

In de Brakke Grond, het Vlaams Cultuurhuis in Amsterdam, heeft de Belg Filip Vanluchene (°1950, Kuurne) de Taalunie Toneelschrijfprijs 2008 gewonnen met zijn stuk 'Citytrip', geschreven in opdracht van het toneelgezelschap De Tijd/theaterMalpertuis. Volgens de jury is 'Citytrip' „knap van structuur, complex en gedurfd. Een stuk waarin de acteurs vloeiend van personage wisselen en waarin zowel vertelling als spel naadloos in elkaar over lopen.” De onderscheiding, een initiatief van de Nederlandse Taalunie, wordt jaarlijks uitgereikt, is 10.000 euro waard en werd ingesteld om de Nederlandstalige toneelschrijfkunst en de opvoering van Nederlandstalig toneel te stimuleren.

In Dohan de hoofdstad van de oliestaat Qatar komt een museum voor moderne Arabische kunst dat werd ontworpen door de in de Verenigde Staten levend maar in het Zuid-Amerikaanse Uruguay geboren architect Rafael Viñoly (°1944, Montevideo). In het groots opgezette tentachtig museumcomplex dat zo'n 33.000 m² beslaat, zouden zowel een uitgebreide kunstcollectie worden in ondergebracht als een verzameling lokale, antieke, objecten. Er wordt tevens een ruime bibliotheek voorzien alsook diverse studieruimtes, beeldentuinen en kantoren. In 2011 zou het nieuwe museum worden opgeleverd. Enkele van Rafael Viñolys bekendste creaties zijn: het International Forum in Tokyo (1996) en het Kimmel Center for the Performing Arts in Philadelphia (2001). Hij is ook de ontwerper van verschillende muziekzalen waardoor hij zowat de personificatie is van de relatie tussen architectuur en muziek.

Na een universiteit in Seoel, het Mariinsky Theater in Sint-Petersburg en de Bibliothèque Nationale de France in Parijs, staat nu ook het Europees Gerechtshof in Luxemburg, de hoogste gerechtsinstantie in Europa, op het palmares van de Franse architect Dominique Perrault. Nu de EU bestaat uit 27 lidstaten, werd het tijd voor een uitbreiding van het in 1952 opgerichte gerechtsgebouw. Het Europees Gerechtshof, dat door architectonische snufjes en verregaande materiaalkeuze het zonlicht wil vasthouden, is gelegen op de Kirchbergh, door een ravijn afgesneden van Luxemburg Stad, maar omgeven door een groot aantal EU-gebouwen.

Een rechtbank in New York heeft bepaald dat de failliete zakenbank Lehman Brothers zijn kunstcollectie mag verkopen. De waarde hiervan beloopt naar schatting tussen de acht tot tien miljoen dollar. Ook mag een niet nader genoemde kunsthandelaar op zoek naar potentiële kopers. Hij zou daarvoor een commissie mogen aanrekenen van zo'n twintigduizend dollar. De opbrengst van de veiling van de kunstcollectie zal niet volstaan om de schuldeisers van Lehman terug te betalen. De totale schuld bedraagt immers naar schatting meer dan 600 miljard dollar. Kunstwerken uit de privécollectie van Richard Fuld, de laatste directeur van Lehman Brothers, en diens vrouw Kathy (cfr. foto) - die overigens lid is van de raad van bestuur van het MoMa - werden onmiddellijk na het faillissement op 15 september geveild bij de New Yorkse vestiging van Christie's. Het ging om tekeningen van onder anderen de Amerikaanse expressionisten Arshile Gorsky, Willem de Kooning en Barnett Newman. De opbrengst hiervan bedroeg dertien miljoen dollar.

'Als liefde niet bestond' is de titel van een multi-art-project van Koraal vzw/ het Muzische Huis en is geïnsprieerd op de gedichten uit de poëziebundel 'Liefde is soms lastig Liefste' van Marion Bloem. Een zangeres, multimediakunstenares, danseres en choreografe, woordkunstenares, regisseur, kostuumontwerpster en muzikanten crePeerden samen een totaalbeleving. Om 19.45 uur heeft er een inleiding plaats door Henk Mesuere, over 'the making of', of het boeiende creatieproces van het multi-art-project. Marion Bloem (Arnhem, 1952) is een Nederlandse schrijfster, dichteres, filmmaakster en beeldend kunstenares. Info: www.koraalvzw.be en www.marionbloem.nl

Weinig mensen weten dat Mercè Rodoreda (1908-1983), voor ze haar literaire carrière startte, in de jaren vijftig dweepte met beeldende kunst. Het resultaat hiervan is te zien in de Casa Milà, een van de werken van architect Antoni Gaudí, gelegen aan de Passeig de Gràcia in Barcelona. (Het gebouw, dat op de werelderfgoedlijst van UNESCO staat, wordt ook La Pedrera genoemd, wat Catalaans is voor De Steengroeve). Er zijn een dertigtal schilderijen en collages te zien waarvan het merendeel nog nooit werd geëxposeerd. Mercè Rodoreda is de belangrijkste Catalaanse auteur van de twintigste eeuw. Haar bekendste roman, Colometa, is in twintig talen vertaald en blijft internationaal herdruk op herdruk beleven.

De Duitse minimalistisch kunstenaar en 'componist' George Brecht is op 82-jarige leeftijd in Keulen overleden. Hij werd geboren als George MacDiarmid in Halfway, een stadje in de Amerikaanse staat Oregon. Zijn pseudoniem was een eerbetoon aan Bertolt Brecht. Hij was een Fluxus-pionier, action painter én kunsttheoreticus. Hij schreef talloze theoretische verhandelingen over de relatie tussen aspecten van de nieuwe muziek en specifieke environments. Van opleiding was hij scheikundige; hij werkte adviseur voor o.a. Pfizer, Johnson & Johnson en Mobil Oil, wat hem toeliet zijn artistieke bezigheden te financieren. Brecht leefde al sinds 1972 in Keulen; hij won in 2006 de prestigieuze "Kunstpreis Berlin'.

In de Amerikaanse stad Washington is door Peru een rechtzaak aangespannen tegen de universiteit van Yal om een veertigduizental kunstvoorwerpen uit Machu Picchu terug te krijgen. Die werden door de Amerikaanse ontdekkingsreiziger Hiram Bingham ontdekt in 1911 en zouden wederrechterlijk zijn verscheept naar de Verenigde Staten. Eerst werd overwogen om te komen tot een gedeeld eigenaarschap, maar die onderhandelingen liepen op niet uit. Als professor aan de Yale Universiteit bezocht Bingham Zuid-Amerika en raakte hij gefascineerd door de verhalen over de Inca's; hij besloot op zoek te gaan naar Vilcabamba, de laatste nog nooit gevonden hoofdstad van de Inca's, die zich daar schuilhielden voor de Conquistadores. Bij zijn zoektocht stuitte hij bij toeval op Machu Picchu dat prachtig gelegen is op een plateau van 2400 meter hoogte, omgeven door steile kloven en hoge bergtoppen.

In de Lakenhal in het Nederlandse Leiden loopt tot en met 15 februari 2009 een overzichtstentoonstelling over Jan Wolkers. Deze verleden jaar op bijna 82-jarige leeftijd overleden multikunstenaar, maakte niet alleen naam als schrijver van onder andere 'Turks Fruit' Kort Amerikaans', 'Terug naar Oegstgeest' en 'Gifsla', maar ook als dichter, tekenaar, beeldhouwer en schilder. Geboren in Leiden liet Wolkers zich de laatste jaren inspireren door de magistrale natuur van het eiland Texel, waar hij in 2006 tot ereburger werd bevorderd; hij woonde er sedert 1980 in de buurtschap Westermient.

Vanaf 10 januari van volgend jaar zendt BBC2 een tienerserie van zes korte dramafilms uit, gebaseerd op verhalen uit de Griekse mythologie. De moderne interpretaties van de eeuwenoude verhalen werden gerealiseerd door het productiebedrijf RSA van Ridley Scott (cfr. foto), bekend van de film 'Gladiator'. Onder de titel 'Myths' ontdekken een groepje tieners, die in het verzonnen dorp Delphi wonen, een aantal verhalen uit het Oude Griekenland (Cyclopen, Icarus, Sirenen,...). Via een on line concept kunnen geïnteresseerden op een interactieve manier de originele verhalen opzoeken.

Van 1 tot en met 15 december kon gestemd worden op de tien genomineerde woorden voor hét Woord van het jaar 2008. Op internetsites, weblogs, nieuwsgroepen en in tv-programma’s werd de afgelopen weken vaak en veel gediscussieerd over de genomineerde woorden en werden er oproepen tot stemmen geplaatst. 55.000 mensen hebben de site www.woordvanhetjaar.nl bezocht en ruim 16.000 mensen lieten daar hun stem achter. Met 57% van de stemmen is swaffelen winnaar van deze verkiezing en gaat het woord de geschiedenis in als hét Woord van het jaar 2008. De top drie van 2008: 1. swaffelen, 2. wiiën, 3. bankendomino. Definitie van swaffelen: (van mannen) het geslachtsdeel laten slingeren en moedwillig tegen een object aantikken, o.a. met het oogmerk hierdoor een ander of zichzelf op te winden. De Woord van het jaar-verkiezing is een samenwerking van Genootschap Onze Taal, dagblad De Pers en Van Dale Uitgevers.

De Stichting Wim Izaks heeft de namen bekendgemaakt van de genomineerden voor de Wim Izaksprijs. Het zijn Houcine Bouchiba, Benjamin Roth en Jaap de Vries. Een van hen maakt kans om tot laureaat van de tweejaarlijkse aanmoedigingsprijs te worden uitgeroepen en tegelijk een geldbedrag van 10.000 euro te ontvangen. De andere twee genomineerden krijgen elk 1.500 euro. Op 10 januari 2009 zal de winnaar in Dordrecht worden bekendgemaakt. Wonnen eerder de Wim Izaksprijs: Reinoud van Vught (1994), Erik van Lieshout (1996), Jurriaan Molenaar (1998), Harm Goslink Kuiper (2000), Pär Strömberg (2002), Iris Kensmil (2004) en Barend van Hoek (2006). Wim Izaks (Eibergen, 31 december 1950 - Enschede, 3 december 1989) was een Nederlands kunstschilder. Zijn werk behoort tot het lyrisch abstract expressionisme (cfr. illustratie). De nagedachtenis aan Wim Izaks wordt levendig gehouden door de stichting Wim Izaks, die zijn werk verkoopt en van de verworven gelden publicaties uitgeeft en veelbelovende kunstenaars ondersteunt.

De vijf genomineerde dichters die in aanmerking komen voor de Herman de Coninckprijs zijn bekend; het zijn: Johan De Boose met zijn dichtbundel 'De vrijheid van zwijgen', Luuk Gruwez met 'Lagerwal', Herman Leenders met 'Vervalsingen', Bart Meuleman met 'Omdat ik ziek werd' en Peter Verhelst met 'Nieuwe sterrrenbeelden'. De jury bestond dit jaar uit Lieve Coppens, weduwe van De Coninck, Lisbeth Imbo (Radio 1 en Canvas), Friedl' Lesage (Radio 1), Marc Reynebeau (journalist De Standaard) en Piet Piryns (journalist Knack). De Herman de Coninckprijs, ingesteld in 2006, is 6.000 euro waard. Op 27 januari 2009 wordt de winnaar bekendgemaakt. Voor de debuutprijs kan gestemd worden tussen 19 en 23 januari via www.boek.be

Op maandag 22 december heeft in Museum voor Schone Kunsten in Antwerpen een avondfeest plaats voor het grote publiek waarop ondermeer Minister van Cultuur Bert Anciaux tekst en uitleg zal geven omtrent het masterplan van de op gang zijnde renovatie van de cultuurtempel. Ook de plannen van Claus en Kaan Architecten zullen worden getoond en toegelicht. Niet alleen is die avond het museum open van 17 tot 22 uur, ook allerhande evenementen zullen er plaats vinden: zo is er om 19 uur een veiling gepland die door Mon Bernaerts wordt geleid waarop 50 creaties van jongeren van het Provinciaal Instituut voor Technisch Onderwijs uit Stabroek worden te koop aangeboden en waarvan de opbrengst bestemd is voor een goed doel. Het ensemble Voces Capituli brengt polyfone en kerstmuziek, Ine Cafmeyer leest voor en om 20 uur zullen Peter van Asbroeck acteur/tv-kok, Bert Anciaux en museumdirecteur Paul Huvenne hun kookkunsten tonen. Info: www.kmska.be

Dat in de Verenigde Staten het MoCA, het Museum of Contemporary Art in Los Angeles diep in de financiële problemen zit, heeft voor een keer niets met de wereldwijde, in Amerika ontstane kredietcrisis te maken. Het MoCA heeft dit debacle te danken aan puur en ordinair mismanagent. Men is er dan ook op zoek naar een nieuw elan, een aangepaste strategie én - de conditio sine qua non - 25 miljoen dollar of 19 miljoen euro. Twee mogelijkheden om uit de impasse te geraken zijn: ofwel laat men Eli Broad, miljardair, fervent kunstverzamelaar én mecenas zich inkopen in het artistieke instituut, ofwel een fusie met het LACMA, het Los Angeles County Museum of Art. Een derde mogelijkheid werd door The New York Times geopperd: een campagne starten waarbij de inwoners van LA giften kunnen schenken, gaande van enkele dollars tot meer substantiële bedragen om zo de doem van een mogelijk faillissement af te wenden.