Vandaag gaat in Duitsland de film 'De Buddenbrooks' in première. De prent, verfilmd door regisseur Heinrich Breloer, is gebaseerd op de eerste roman van Thomas Mann (cfr. foto) die hij publiceerde in 1901 op 26-jarige leeftijd. In dit werk wordt de ondergang beschreven van een Duitse koopmansfamilie, die haar geld, creativiteit en zelfs de wil om te leven verliest. Mann gebruikte deze familie als symbool voor het verval van Duitsland. In de huidige context gezien was dit een visionair werk; de paralellen met de financiële en economische crisis is frappant. Recessie en moreel verval worden op eenzelfde lijn geplaatst. In 1929 werd Thomas Mann voor zijn 'De Buddenbrooks' de Nobelprijs voor de Literatuur toegekend. Als hét hoogtepunt in zijn oeuvre wordt echter de roman 'De Toverberg' (1924) beschouwd, waarvoor hij zich onder meer liet inspireren door het verblijf van zijn echtgenote Katia Pringsheim in een Zwitsers sanatorium. Van zijn hand zijn ook nog 'Der Tod in Venedig' (Dood in Venetië) uit 1912 en 'Doctor Faustus: Het leven van de Duitse toondichter Adrian Leverkühn verteld door een vriend' uit 1947.

De dubbeldekkers die hun oude en legendarische soortgenoten moeten vervangen, en die in 2011 door de Britse hoofdstad Londen gaan rijden, zullen ontworpen zijn door sportautomaker Aston Martin en de architecten en productdesigners Foster + Partners. Samen met Capoco Design Ltd. wonnen zij de New Bus for London-competitie. De winnende ontwerpen worden doorgespeeld naar diverse busfabrikanten die dan het uiteindelijke ontwerp zullen mogen voorstellen. In Groot-Brittannië komen van oudsher veel dubbeldeksbussen voor. Vooral de rode bussen in Londen zijn erg bekend. Het beroemde type Routemaster, met open achterbalkon en conducteur, is eind 2005, op twee lijnen na, buiten dienst gesteld. Tegenwoordig zijn er bijna alleen nog dubbeldekkers met eenmansbediening en voorinstap.

Het Europees Jaar van de interculturele dialoog is een poging om het begrip tussen de culturen in vele verschillende aspecten van het leven te bevorderen: cultuur, onderwijs, religie, jeugd, sport en burgerschap. Het EP zal in dit kader een veelvoud van persoonlijkheden ontvangen en een aantal speciale evenementen organiseren. Zo stond Afrika onlangs centraal tijdens de Afrika week in het EP. Het Europees Jaar van de interculturele dialoog werd officieel gelanceerd op 8 januari in Ljubljana, Slovenië. Het vormt een initiatief van de EU om het begrip tussen culturen te bevorderen, waardoor EU-burgers beter kunnen omgaan met de complexe en open culturele omgeving.

De restauratie van de zeventiende-eeuwse patriciërswoning van de familie Six aan de Amsterdamse Amstel loopt niet zoals gepland. Naar verluidt duren de werken enkele maanden langer zodat de het publiek zal moeten wachten om de Sixcollectie, een verzameling kunstwerken waaronder het beroemde portret van Rembrandt van Jan Six, te kunnen bewonderen. Eerder was beloofd dat het woonhuis op 1 januari de deuren zou openen. De familie Six sloot in mei laatstleden een overeenkomst met minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Ronald Plasterk waardoor de kunstwerken voor een breed publiek toegankelijk worden. Naast de openstelling van het woonhuis zullen topstukken regelmatig worden uitgeleend. In totaal beheren de nazaten van de eerste Jan Six, die een vriend was van Rembrandt en kunst verzamelde, zo'n 100.000 kunstwerken, archiefstukken, documenten en andere objecten. In 1922 werd de Stichting Six opgericht - door de overheid gesubsidieerd - die de collectie beheert.

Prins Charles-Emmanuel de Bourbon-Parma, een naar eigen zeggen rechtstreekse afstammeling van de Franse koning Lodewijk XIV, heeft zijn eerdere dreiging om een rechtszaak aan te spannen tegen de Amerikaanse 'kisch-kunstenaar' Jeff Koons, uitgevoerd. Koons wordt aangeklaagd omdat hij door zijn tentoonstellig in het kasteel van Versailles respectloos zou omgaan met de nagedachtenis van de Zonnekoning. Niettegenstaande reeds zo'n half miljoen mensen de tentoonstelling bezochten, betekent de 'profanatie' een blijvende blamage op het blazoen van de familie Bourbon-Parma.

Het goud werd honderdmaal verhandeld,/ de mirre is allang verschaald,/ het laatste wierookwolkje wandelt/ ijl door een koele kathedraal.../ maar wat drie koningen beleden/ volgens een vriendelijk verhaal/ blijft toch verkondigd hier ter stede/ als is het in een nieuwe taal:/ draag 'hart' in uw geschenken mede,/ beter dan korrels en metaal. --- Anton Van Wilderode (De dag sneeuwt dicht. Kerst- en wintergedichten) Lannoo - Tielt 1997.

De Rotterdamse uitgeverij van kunstboeken Veenman Publishers heeft de boeken neergelegd. Klanten en leveranciers werden mmiddels een schrijven op de hoogte gebracht van het feit dat ‘de bedrijfseconomische situatie’ van dien aard is dat de activiteiten dienden te worden gestopt. Veenman Publishers was uitgever van boeken over kunst, fotografie, mode en grafiek. Volgens de directie zou er geen sprake zijn van een faillissement. De uitgeverij startte in 2005 onder de paraplu van Veenman Drukkerijen.

Tot en met 4 januari loopt in het Parijse Jeu de Paum de tentoonstelling 'Eco' van Vasco Araújo. Deze Portugese kunstenaar (°1975, Lissabon) is gefascineerd door de wereld van opera. In 2002 won hij de gerenommeerde EDP Prijs voor Jonge Kunstenaars in Portugal. Hij stelde zijn werk al tentoon op verschillende plekken in Europa, ondermeer in het Gentse SMAK, en de Verenigde Staten. Araújo maakt zowel video’s als foto’s die meestal binnen een grotere installatie of specifieke opstelling getoond worden. Uitdrukkingen van emoties of verlangen spelen hierbij een prominente rol. Info: www.jeudepaume.org

De Provincie Antwerpen heeft de Prijs Beeldende Kunst 2008 toegekend aan Jef Geys (°1934, Leopoldsburg). Deze in Balen wonende kunstenaar wordt gezien als een van de belangrijkste figuren uit de naoorlogse Belgische kunst. Zijn ganse carrière bekleedde hij een ongrijpbare plaats in de wereld van de hedendaagse kunst, met als resultaat een complex oeuvre waarin beeld, taal, politiek, sociaal engagement en cultuur gestalte krijgen in diverse kunstvormen als pamfletten, films, levensgrote architectuurmodellen, collages, handgetekende bijsluiters, ... Jef Geys werd in het verleden onder meer geselecteerd voor de Biënnale van São Paulo (1991) en Documenta XI in Kassel (2002). In 2009 wordt hij door de Vlaamse Gemeenschap afgevaardigd naar de Biënnale van Venetië.

De Cubaans-Amerikaanse multimiljonair en operamecenas Alberto Vilar werd door een rechter in de Verenigde Staten naar de gevangenis gestuurd omdat hij zou betrokken zijn bij een grootschalige fraude. De 68-jarige filantroop werd vroeger als donateur op handen gedragen door ondermeer het Royal Opera House, de Kirov Opera in het Mariinsky Theatre in het Russische Sint-Petersburg, en de Washington Opera en de Los Angeles Opera. Ondertussen is Vilars naam geschrapt van de “Vilar Grand Tier” de Met, en wordt het programma voor jonge artiesten van de Washington Opera aangekondigd als het “Domingo-Cafritz Young Artist Program”. Ook het “Arts Management Fellowship” van het Kennedy Center liet de naam Vilar vallen.

Niet alleen het Duitse Halle is volgend jaar in de ban van zijn beroemde telg Georg Friedrich Händel. Ook internationaal worden hijzelf en zijn werk in de picture gezet; op 14 april 2009 is het immers 250 jaar geleden dat hij in Londen stierf. In Halle zijn er meer dan honderd evenementen gepland, ondermeer een concert met de beroemde mezzosopraan Cecilia Bartoli. De jaarlijkse Internationale Händel-Festspiele in Göttingen hebben zelfs de Britse prins Charles tot een tijdelijk beschermheerschap kunnen overhalen. En ook Nederland doet mee: in de Nieuwe Kerk in Den Haag wordt het Händeljaar op 9 januari geopend met een concert.

In Nederland zal de bouw en de inrichting van het Nationaal Historisch Museum geleid worden door een directeurenduo bestaande uit Erik Schilp en Valentijn Byvanck. Respectievelijk de algemeen directeur en de inhoudelijk directeur. Hun functies blijven behouden tot aan de voltooiing van het museum. Het was Atzo Nicolaï (VVD), voorzitter van de Raad van Toezicht van het museum, die de benoemingen bekend maakte. Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Ronald Plasterk noemde het NHM een „prestigieus en politiek gevoelig project”. Erik Schilp (1967) is nu directeur van het Zuiderzee Museum in Enkhuizen en Valentijn Byvanck (1964) oefent de zelfde functie uit in het Zeeuws Museum in Middelburg.

Spar Retail, een onderdeel van de winkelketen Colruyt, heeft kunstenaar Panamarenko gevraagd drie ontwerpen te maken die op evenzoveel soorten boodschappentassen zullen worden afgedrukt. De herbruikbare kunsttassen zijn immens populair. Dat werd in het verleden reeds bewezen; sedert 2005 liet Spar immers reeds tassen bedrukken met werk van Vincent van Gogh, Emile Claus en Pieter Brueghel. Tot in de Verenigde Staten blijkt er vraag te zijn naar de artistieke tassen; ze worden ook op e-Bay te koop aangeboden.

In het Van Abbemuseum in Eindhoven loopt nog tot en met 9 januari, in samenwerking met het Stedelijk Museum in Amsterdam, een tentoonstelling als eerbetoon aan de Nederlandse graficus en hoogleraar Wim Crouwel die op 21 november laatstleden zijn 80ste verjaardag vierde. Er wordt teruggeblikt op de tijd dat hij als grafisch ontwerper de catalogi, affiches, uitnodigingen en briefpapier van beide musea ontwierp. In 1967 ontwierp Crouwel het lettertype New Alphabet; zijn bekendste ontwerp is echter dat voor de cijferfrankeerzegels die in gebruik waren van 1976 tot 2002. Crouwel was van 1985-1993 directeur van Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam. In 1997 verscheen over hem een omvangrijke monografie: 'Wim Crouwel: Mode en Module'.

Het Gentse Mens & Cultuur Uitgevers heeft het boek 'Brussel, geschiedenis van een Brabantse stad' in het Chinees op de markt gebracht. Het is al de tiende taal waarin het werk werd vertaald; eerder verschenen, naast de Nederlandse editie ook een Franse, Engelse, Duits, Spaanse, Italiaanse, Portugese, Russische, Arabische en Japanse versie. Paul de Ridder, de auteur van het onvolprezen, vlot leesbaar en historisch correcte boek legt uit dat Brussel een Vlaamse stad is en dat dit feit interessant om weten is, zeker in functie van de communautaire perikelen die de laatste tijd ook de buitenlandse kranten halen. Info: www.smk.be of www.mensencultuur.be Lees meer

Volgend jaar organiseert het Oostenrijkse Kunsthaus Bregenz van 14 februari tot en met 13 april een tentoonstelling met werk van Markus Schinwald. Deze in 1973 in Salzburg geboren kunstenaar is bekend van zijn automatische marionetten. In installaties, foto’s en video’s stelt hij de mens centraal, zijn breekbare, gemanipuleerde lichamelijkheid en psychologische moeilijkheden. Hij onderwerpt zijn protagonisten steeds weer aan nieuwe vormen van dwang die zich uiten in autistische rituelen en neurotische tics. Zijn dansende objecten en gecodeerde verhalen zijn veelal terug te vinden in het niemandsland van film, dans en theater. Info: www.kunsthaus-bregenz.at

Van 24 december om 19 uur tot en met zondag 28 december om middernacht zend Klara een Bachmarathon uit onder de titel 'Bach & Co.'. De kerstcantates en het Weihnachtsoratorium zijn hierbij de hoogtepunten. Elke dag staat er een namiddag- en een avondconcert geprogrammeerd met de beste binnen- en buitenlandse uitvoerders. Ook Bachs zonen en neven en andere leden van de Bachfamilie krijgen hun plaatsje in het geheel. Op de Klara-weblog Bachfernalia zijn anekdotes geplaatst en kunnen filmpjes en getuigenissen worden bekeken. Info: www.klara.be

In Sakkara, de dodenstad, gelegen ten zuiden van Caïro, zijn 2 nieuwe grafkamers ontdekt. Het zou gaan om 4.500 jaar oude graven van Iya-Maat, een hoofdopzichter en een gevierde zangeres, Thinh genaamd, uit de tijd van farao Oenas (2404-2374 voor onze jaartelling), de laatste heerser van de vijfde dynastie. Sakkara (of Saqqara) ligt zo'n dertig kilometer verwijderd van de Egyptische hoofdstad. Aan de horizon ligt de bekende trappiramide van farao Djoser (ca. 2650 v.Chr.). De woestijn bij het dorp werd duizenden jaren lang gebruikt als begraafplaats voor belangrijke personen in het oude Egypte. Er bevinden zich ook een vijftiental piramiden van farao's uit het Oude Rijk.

Het internationaal geroemde toporkest de Berliner Philharmoniker start vanaf 6 januari met een digitale concertzaal en zal live concerten uitzenden op het wereldwijde web. De dertig concerten die elk seizoen zullen worden uitgezonden kunnen ofwel als 'live video stream' of 'on demand' worden ontvangen. Ook met platenmaatschappij EMI werden afspraken gemaakt; de concerten zijn uiteraard niet downloadbaar. Het project, dat wordt medegefincierd door de Deutsche Bank, wordt verondersteld op termijn zelfbedruipend te zijn. Simon Rattle, chef-dirigent van 'het Berliner' liet zich in toekomstgerichte bewoordingen bij de introductie laaiend enthousiast uit over het initiatief. Of hoe ook klassieke muziek zich stilaan op de golven van de digitale evolutie voortbeweegt.

In april van volgend jaar krijgt het Victoria & Albert Museum in Londen er een galerij bij: de Robert HN Ho Family Foundation Gallery, de eerste in het Verenigd Koninkrijk waar boeddhistische beeldhouwkunst zal worden tentoongesteld. Er zullen een vijftigtal sculpturen te zien zijn, waaronder zowel monumentale creaties uit het Oude China, als een mediterende Boeddha uit Noord-West-India en een 17de-eeuwse vergulde figuur van de Nepalese godin Tara. De beelden zullen worden ingedeeld in geografische groepen waarvan de diversiteit qua artistieke expressie in Azië een afspiegeling is van de verschillende boeddhistische praktijken van India, Sri Lanka, de Himalaya, Birma, Java, Thailand, China en Japan. Info: www.vam.ac.uk

Vanochtend stelde Vlaams minister van Cultuur Bert Anciaux het masterplan renovatie van het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten in Antwerpen aan de pers voor. Vanavond om 18.30 uur doet hij dit nog eens over op een groot volksfeest waarop iedereen welkom is. Het museum is voor de gelegenheid open tot 22 uur en gratis toegankelijk. Claus en Kaan Architecten ontwikkelden in het masterplan een ingenieus ontwerp waardoor eigenlijk een dubbel museum ontstaat: het oude gerenoveerde 19de eeuwse gebouw en het nieuwe 21ste eeuwse gebouw binnen de muren van het oude museum. Deze ingreep, die de tentoonstellingsruimte maar liefst met de helft vergroot, is onzichtbaar aan de buitenkant van het museumgebouw en zal ook vanuit de 19de eeuwse zalen niet waargenomen kunnen worden. De Vlaamse Gemeenschap investeert 44 miljoen euro in deze renovatie. Het MAS (Museum aan de Stroom) zal de kerncollectie tentoonstellen tijdens de verbouwingen. Daarnaast plant het KMSKA een aantal satelliettentoonstellingen. In 2010 sluit het KMSKA zijn deuren, de heropening is voorzien in 2012.

De Antwerpse toparchitect en modernist Jo Crepain is op 58-jarige leeftijd overleden. Hij was een van de markantste hedendaagse Vlaamse architecten. Crepain gaf het begrip 'woningbouw' een nieuwe dimensie; hij wilde ondermeer de Romeinse villastijl opnieuw in de toch eerder saaie woningarchitectuur hier te lande opnieuw invoeren. Crepain tekende ooit het ontwerp van 'De Wachter', een gebouw in 's Gravenwezel dat internationaal furore maakte. Hij was ook verantwoordelijk voor de bouw van diverse kantoren, zoals dat van Renson in Waregem en Telindus in Heverlee. Het nieuwe stadhuis van Lommel is ook van zijn hand. Drie jaar geleden begon Crepain, die diverse - internationale - prijzen won, een associatie met de jonge architect Luc Binst (°1973). Crepain Binst Architecture bouwde ondermeer het nieuwe gebouw van de Artevelde Hogeschool in Gent.

De voorzitter van een Parijse rechtbank heeft beslist dat de twee vervolgverhalen op 'Les Misérables' van Victor Hugo mogen blijven gepubliceerd worden. Daarmee komt een eind aan een jarenlang juridisch steekspel tussen de erven Hugo en uitgeverij Plon. Het dispuut ontstond toen Le Nouvel Observateur twee sequels uitbracht, 'Cosette ou le temps des illusions' en 'Marius ou le fugitif' van François Cérésa. Beide vervolgverhalen zouden nogal wat afwijkingen vertonen van het door Victor Hugo geschreven oorspronkelijke verhaal. Volgens de eisers "tastte dat de morele auteursrechten van de familie aan". Wat volgde was een lange literair-juridisch kluwen dat nu werd ontward.

In Moskou is de roemruchte Russische balletdanseres Olga Lepesjinskaja overleden op 92-jarige leeftijd. Een van haar grootste fans was naar verluidt de Sovjet-dictator Josef Stalin; Lepesjinskaja kreeg vier maal de naar hem genoemde prijs voor culturele verdienste. De prima ballerina en danspedagoge werd in 1916 in Kiev geboren, ze studeerde aan de Moskouse balletschool en trad in 1933 in dienst bij het Bolsjoitheater, waar ze gedurende dertig jaar een leidende rol speelde. Na haar pensionering doceerde ze klassiek ballet in eigen land, maar reisde ook naar Frankrijk, Duitsland, Hongarije, Italië, Zweden en China. In 2006 mocht ze nog een onderscheiding in ontvangst nemen van Vladimir Poetin.

Een schilderend paard uit het Amerikaanse Nevada krijgt in Venetië een expositie in de Galleria d'arte Giudecca. Cholla, zo heet het dier, maakt abstracte schilderijen. Zijn creaties werden reeds in 27 staten in de V.S. geveild en ook wereldwijd is er enorme vraag naar Cholla's werk. In het Italiaanse Mogliano Veneto kaapte de 23-jarige vos de 3e internationale prijs weg op de Arte Laguna Exhibition. Kenners zien in het oeuvre van de viervoeter de "fire of Pollock and the fixed gaze of Resnick".